wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatności
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
reklama
strona główna rss
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
film
Jak wyznaczyć strefy dojazdu w QGIS
blog
SKANOWANIE LASEROWE

SKANOWANIE LASEROWE
DRONY DLA GEODETY

DRONY DLA GEODETY
NAWI

NAWI
TACHIMETRY

TACHIMETRY
BENTLEY GEOMAGAZYN

BENTLEY GEOMAGAZYN


reklama
reklama

Konferencje służb Ukł. Warszawskiego


Eugeniusz Sobczyński

Znaczny wpływ na kierunki rozwoju geodezji i kartografii w Polsce i krajach bloku wschodniego wywarły ustalenia konferencji służb geodezyjnych ZSRR i krajów demokracji ludowej. Uchwały pierwszej z nich, która odbyła się w Sofii (22 czerwca – 1 lipca 1952 r.) zobowiązywały Polskę i pozostałe państwa do opracowania do 1958 r. podstawowej mapy topograficznej w skali 1:25 000. W tym celu nakazano krajom będącym w radzieckiej strefie wpływów przyjęcie:

• jednolitego układu współrzędnych 1942 z następującymi danymi:
- elipsoida Krasowskiego jako powierzchnia odniesienia;
- środek sali okrągłej obserwatorium astronomicznego w Pułkowie koło Leningradu, jako punkt początkowy triangulacji,
- przewyższenie elipsoidy nad geoidą w punkcie początkowym równym zeru;
• odwzorowania walcowego, poprzecznego, stycznego, wiernokątnego Gaussa-Krügera;
• skal, nomenklatury i podziału na arkusze map, wynikającego z podziału międzynarodowej mapy świata w skali 1:1 000 000;
• bałtyckiego poziomu odniesienia, związanego z zerem mareografu w Kronsztadzie;
• zakresu treści map, wzorów umownych znaków topograficznych według obowiązujących w ZSRR instrukcji opracowania i redakcji map topograficznych.

Uchwała narady sofijskiej stała się podstawą do podjęcia przez Prezydium Rządu Uchwały nr 16/S/53 z 31 marca 1953 r. w sprawie założenia jednolitej państwowej sieci geodezyjnej i opracowania mapy podstawowej państwa. W uchwale tej czytamy: Kierując się koniecznością doprowadzenia prac geodezyjnych i kartograficznych do etapu odpowiadającego zadaniom budownictwa socjalistycznego i obronności kraju, Prezydium Rządu akceptuje uchwały geodetów Państw Demokracji Ludowej i ZSRR, powziętej na naradzie w Sofii w dniach 22 czerwca do 1 lipca 1952 r. i postanawia, co następuje:

§1. Do końca 1958 r. założyć i obliczyć pełne, jednolite sieci triangulacji i niwelacji państwowej, stanowiące podstawę do sporządzenia map topograficznych, opracowania i realizacji projektów budownictwa, urządzeń rolnych, komunikacji i badań naukowych.
§2. Do końca 1957 r. opracować i wydać nowoczesną mapę w skali 1:25 000 dla celów gospodarczych i obronnych Państwa. Mapa ta służyć ma jednocześnie jako podstawa do sporządzenia map w skalach mniejszych (1:50 000, 1:100 000, 1:200 000, 1:500 00).

Unifikacja map topograficznych według wzorów radzieckich znalazła się pod szczególnym nadzorem Armii Radzieckiej. Odtąd aż do 1956 r. funkcje nadzorcze z wprowadzaniem ustaleń przyjętych na konferencji oraz w zakresie ochrony tajemnicy pełnili „doradcy” radzieccy przydzieleni do wszystkich ogniw służby topograficznej WP, łącznie z Oficerską Szkołą Topografów w Jeleniej Górze.

Podczas II konferencji, która odbyła się w 1954 r. w Warszawie, omówiono sposób wyrównania sieci triangulacyjnej w układzie 1942 oraz sieci niwelacyjnej w odniesieniu do poziomu Morza Bałtyckiego w Kronsztadzie. Omówiono również założenia wykonania w państwach będących w radzieckiej strefie wpływów map w skali 1:10 000 według instrukcji rosyjskich; ponadto ustalono sposób wymiany materiałów kartograficznych rejonów przygranicznych.

Na kolejnych konferencjach nakreślano szczegółowe kierunki prac geodezyjnych i kartograficznych, z reguły dotyczyły one zabezpieczenia ofensywnej doktryny wojennej Układu Warszawskiego. Taki charakter miała IV konferencja – Budapeszt 1958 r., podczas której ustalono sposób wydania katalogów punktów triangulacyjnych w układzie 1942 na obszar całej Europy, a także VII konferencja – Moskwa 1965 r., podczas której nakreślono ramy organizacyjne i techniczne założenia kosmicznej triangulacji Pułkowo–Poczdam–Sofia–Pułkowo, która miała dać precyzyjne dane dla rakiet kontynentalnych.

Uzupełnieniem konferencji były spotkania szefów wojskowych służb topograficznych państw Układu Warszawskiego. W latach 1955-1989 odbyło się ich jedenaście; pierwsze w Pradze, a następne w: Bukareszcie, Warszawie, Moskwie, Strausbergu, Bukareszcie, Budapeszcie, Sofii, Warszawie, Dreźnie i ponownie w Pradze. Podczas tych narad ustalano głównie zasady zabezpieczenia topograficznego operacji strategicznych na Europejskim Teatrze Działań Wojennych, uzgadniano zasady wymiany materiałów kartograficznych, organizację wojskowych służb topograficznych, rodzaje map specjalnych i sposoby ich opracowania (pokojowe i wojenne), utajniania dokumentów geodezyjnych i kartograficznych. Określano jednak nie tylko założenia techniczne opracowań kartograficznych, lecz także ingerowano w zasady ochrony tych opracowań, ograniczając ich udostępnianie instytucjom cywilnym.

Większość podejmowanych wtedy ustaleń była dla Polski korzystna, zwłaszcza dotyczące wykonania dla obszaru kraju jednolitych zdjęć w skali 1:10 000, czy też założenia jednolitej sieci triangulacyjnej i niwelacyjnej. Jednak wiele prac, szczególnie dotyczących opracowania i druku map topograficznych oraz specjalnych na obszar krajów Europy Zachodniej wynikało tylko z doktryny wojennej. Nie miały one związku z potrzebami polskich sił zbrojnych oraz gospodarki narodowej, natomiast znacznie opóźniały wykonywanie zadań krajowych.

Tematyka konferencji każdorazowo dotyczyła innych problemów geodezyjno-kartograficznych. Była jednak podporządkowana potrzebom radzieckim, a od 1955 r. – Układu Warszawskiego, wynikającym z planów zabezpieczenia topograficznego na Europejskim Teatrze Działań Wojennych. Polska, podobnie jak inne państwa, mimo przynależności do UW nie była traktowana po partnersku. Służba topograficzna Armii Radzieckiej, w przeciwieństwie do naszej, miała pełny wgląd w opracowania polskie i prawo korzystania z materiałów obejmujących obszar naszego kraju. Rosjanie w ramach podziału zadań opracowywali mapy małoskalowe 1:500 000, 1:1 000 000, 1:2 500 000 i 1:5 000 000 na obszar całej Europy, w tym także Polski. Od Rosjan przychodziły gotowe diapozytywy wydawnicze, zadanie służby topograficznej WP ograniczało się tylko do zmiany czcionki z cyrylicy na pismo łacińskie. Jedyne wydanie, które zostało całkowicie wykreślone przez WZKart., to mapa w skali 1:500 000 – wzór 1990. Te „zasady współpracy” doprowadziły do tego, że po rozpadzie Układu Warszawskiego służba topograficzna WP nie miała map na obszary za wschodnią granicą. Niewielką ich liczbę zdołano pozyskać z opuszczonych w 1994 r. składnic radzieckich pozostawionych na terenach zachodniej Polski. Należy zaznaczyć, że w tym samym roku znaczna liczba map topograficznych obszaru Polski, wykonanych przez Rosjan w ich wersji językowej, była dostępna na bazarach i targowiskach.

Ogółem odbyło się trzynaście konferencji. Ich wpływ na prace geodezyjne i kartograficzne zarówno w odniesieniu do służb cywilnych, jak i wojskowych był ogromny, a dziś trudny do pełnego określenia. Wiele ustaleń przyjmowano bez zapisów protokolarnych zgodnie z dyktatem radzieckim. Niektóre nakazy, dotyczące zwłaszcza włączenia do prac naukowców i wybitnych teoretyków, należy ocenić pozytywnie. Efektem takiej współpracy jest m.in. opracowanie zdjęć topograficznych w skali 1:10 000 dla całego kraju czy też Atlasu Świata.

Mimo dużych nacisków na unifikację prac geodezyjnych i kartograficznych oraz sprzętu technicznego, służbie topograficznej WP udało się utrzymać dużą samodzielność w zakupach i dostawie sprzętu znanych firm zachodnich. Dzięki długoletnim, bo sięgającym okresu międzywojennego, kontaktom z przedstawicielstwem szwajcarskiej firmy Wild, szczególnie Zbigniewem Czerskim, służba miała dostęp do najnowszego sprzętu w interesujących nas dziedzinach, szczególnie teodolitów z odczytem elektronicznym, tachimetrów i dalmierzy elektronicznych, kamer lotniczych, autografów analitycznych i innego sprzętu fotogrametrycznego. Sprzętu produkcji radzieckiej było niewiele. Miało to kolosalne znaczenie podczas wdrażania na początku lat 90. technologii automatyzacji prac geodezyjnych i kartograficznych oraz dostosowania się do standardów NATO.

© E. Sobczyński



dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze menu_text_pl



reklama
reklama





2009 created by BRTSOFT.com
© 2005-2018 Geodeta Sp. z o.o.
mapa stronyprenumeratareklamakontakt