wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatności
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
reklama
strona główna rss
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
film
Wpływ aplikacji lokalizacyjnych na korki
blog
DRONY DLA GEODETY

DRONY DLA GEODETY
NAWI

NAWI
TACHIMETRY

TACHIMETRY
SKANOWANIE LASEROWE

SKANOWANIE LASEROWE
BENTLEY GEOMAGAZYN

BENTLEY GEOMAGAZYN


reklama
reklama

Atlas Świata


Eugeniusz Sobczyński

Na specjalną uwagę zasługuje wielkie dzieło kartograficzne opracowane i wydrukowane przez Służbę Topograficzną WP w latach 1959-1968 (druk 1963-1968), czyli Atlas Świata.

Pomysł opracowania przez służbę topograficzną WP wielkiego Atlasu Świata zrodził się w wąskim gronie, a inspiratorami byli: gen. bryg. T. Naumienko, ppłk S. Jóźwicki i A. Lorentski. Pomysł ten kłócił się z wąskim pojmowaniem zadań postawionych służbie i napotykał w wojsku wielu przeciwników. Minister obrony narodowej ostatecznie zgodził się na podjęcie prac nad Atlasem, pod warunkiem samofinansowania całego przedsięwzięcia.
Problem ten rozwiązano przez rozpisanie w 1960 r. subskrypcji ratalnej wśród kadry WP oraz subskrypcji cywilnej przez PWN, które zainteresowano współudziałem przy wydawaniu Atlasu. Wystawienie przez PWN w 1963 r. pierwszych map Atlasu na Targach Książki we Frankfurcie nad Menem skłoniło brytyjską firmę Pergamon Press do zamówienia wersji angielskiej.

Nakład w wersji polskiej wynosił 205 tys. egzemplarzy, a wydania w angielskiej wersji językowej, pod nazwą Pergamon World Atlas, około 37 tys.

Atlas zawiera 378 stron map i skorowidz obejmujący około 140 000 nazw geograficznych oraz inne informacje. Składa się z trzech zasadniczych działów: map ogólnogeograficznych; map, diagramów i wykresów ilustrujących wybrane zagadnienia; skorowidza z zasadami wymowy nazw obcojęzycznych oraz słownika nazw i określeń geograficznych.

Zestawienie map w Atlasie Świata

Obszary Rodzaje map Razem
ogólnogeograficzne tematyczne krajobrazów plany miast
Świat 4 40 - - 44
Europa 42 36 11 7 96
ZSRR 29 8 - 3 40
Azja 25,5 15,5 2 1 44
Afryka 14 5 1 - 20
Ameryka Pn. 23 9 2 4 38
Ameryka Pd. 15 4 - - 19
Australia 3 1 - 1 5
Kontynenty i oceany 24 27 3 - 54
Część wstępna - - - - 18
Ogółem stron 179,5 145,5 19 16 378

Źródło: Zestawienie S. Jóźwicki, Jak powstał Atlas Świata Służby Topograficznej Wojska Polskiego (W dwudziestą rocznicę opublikowania atlasu), „Polski Przegląd Kartograficzny” 1988, nr 3, s. 15

Pod względem założeń teoretycznych i rozwiązań kartograficznych Atlas przewyższał wiele podobnych publikacji uznanych firm kartograficznych. Między innymi zamieszczono w nim specjalnie zaprojektowane odwzorowania kartograficzne – jedno dla mapy świata, drugie – dla mapy Oceanu Atlantyckiego.

Ujemną stroną Atlasu jest zbyt rozbudowana charakterystyka poszczególnych państw, zawierająca najważniejsze dane o powierzchni, ludności, ustroju politycznym i podziale administracyjnym. W formie graficznej zilustrowane są: geomorfologia, użytkowanie ziemi oraz geografia rolnictwa, przemysłu, komunikacji i handlu zagranicznego. Dane te w krótkim czasie uległy dezaktualizacji i przestały spełniać swą informacyjną funkcję.

Choć jako współwydawca głównej części nakładu figuruje Państwowe Wydawnictwo Naukowe (PWN), to Atlas od początku do końca jest dziełem opracowanym i wydrukowanym przez służbę topograficzną WP. Jedynie przy wydaniu angielskim konsultowano się ze specjalistami brytyjskimi. Redaktorem naczelnym Atlasu był gen. Teodor Naumienko, redaktorami odpowiedzialnymi: ppłk Stefan Jóźwicki i ppłk Feliks Osowski, mjr Andrzej Marcinkiewicz, mjr Roman Czykowski, mjr Wiktor Grygorenko i kpt. Zbigniew Kurowski, artyści plastycy Juliusz i Anastazja Mieszkowscy. W redakcji części ogólnej brali udział m.in.: profesorowie Stanisław Leszycki, Wincenty Okołowicz, Bolesław Olszewicz, Edward Runie i Włodzimierz Zonn. Ponadto w opracowaniu transkrypcji nazw geograficznych i weryfikacji tekstów objaśniających do map uczestniczyli naukowcy angielscy, amerykańscy i kanadyjscy pod kierownictwem Stanleya Knighta.

Szata graficzna Atlasu była projektowana przez artystów plastyków Juliusza i Anastazję Mieszkowskich. Należy podkreślić, że niektóre mapy tematyczne były drukowane w dwunastu kolorach, czterokrotnej gradacji rastrowej i wzajemnym kryciu barw. Atlas dostarczano subskrybentom sukcesywnie w ośmiu zeszytach w latach 1963-1968. Interesowały się nim prasa i telewizja, a 10 września 1966 r. ukazało się zarządzenie szefa Sztabu Generalnego WP w sprawie kolejnej, trzeciej już subskrypcji dla oficerów, podoficerów i podchorążych. Tymczasem po wojnie izraelsko-arabskiej w 1967 r. i zerwaniu przez Polskę stosunków dyplomatycznych z Izraelem zapanowała kampania antysyjonistyczna. Władze państwowe zarzuciły autorom poważne „błędy polityczne” i zarządziły natychmiastową likwidację pracowni Atlasu Świata. Cała bogata dokumentacja kartograficzna gromadzona wielkim wysiłkiem intelektualnym i finansowym została przekazana do archiwum i nie była później wykorzystywana. Plany związane z cykliczną aktualizacją, szczególnie map tematycznych i danych statystycznych nie zostały nigdy podjęte. Atlas, o którym prof. S. Pietkiewicz powiedział na jednej z narad, że spełnia marzenia wielu pokoleń geografów polskich w tej dziedzinie, stał się czymś wstydliwym i nie doczekał się wznowienia. To nastawienie przeniknęło również do całego środowiska kartograficznego i zapanowała swoista zmowa milczenia na ten temat.

Trzeba wspomnieć, że współpraca z PWN nawiązana przy opracowaniu Atlasu przyczyniła się do powstania Wielkiej Encyklopedii Powszechnej. Gen. T. Naumienko delegował oficerów służby do pracy nad szatą kartograficzną tego dzieła, a mapy wielobarwne były drukowane w Wojskowych Zakładach Kartograficznych.

© E.Sobczyński



dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze menu_text_pl
Wielki Atlas Dzieło sztuki, pomimo upływu lat, wielkich zmian politycznego podziału Świata na przestrzeni kilkudziesięciu lat, nie znajduje godnego następcy na naszym rynku kartograficznym. Osobiście posiadam 3 atlasy różnych wydań. Godzinami przeglądam mapy fizyczne i na nowo się nimi zachwycam. Cud kartograficzny pomimo leciwego wieku...



reklama
reklama





2009 created by BRTSOFT.com
© 2005-2018 Geodeta Sp. z o.o.
mapa stronyprenumeratareklamakontakt