wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatności
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
reklama
strona główna rss
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
film
Geospatial Revolution, odc. 2
blog
DRONY DLA GEODETY

DRONY DLA GEODETY
NAWI

NAWI
TACHIMETRY

TACHIMETRY
SKANOWANIE LASEROWE

SKANOWANIE LASEROWE
BENTLEY GEOMAGAZYN

BENTLEY GEOMAGAZYN


reklama
reklama

Księstwo Warszawskie i Królestwo Polskie

- część 1 z 5 » »»


Eugeniusz Sobczyński

Upadek Rzeczypospolitej przerwał wykonywanie pomiarów i map przez rodzimych kartografów. Wszelkie prace w tym zakresie przejęli zaborcy. Bezpowrotnie przepadło wiele materiałów źródłowych i map, które zostały wywiezione i utajnione. Większość z nich nigdy już nie wróciła do Polski.

W drugiej połowie XVIII w. pomiary naszych ziem zaczęły prowadzić państwa sąsiadujące z Polską. Zdjęć oryginalnych wówczas nie ujawniono, ale bazujące na nich mapy w mniejszych skalach zostały opublikowane i były podstawą wszelkich prac kartograficznych.
Kartografowie pruscy w latach 1772-1773 opracowali zdjęcia topograficzne Wielkopolski w skali 1:87 500, a w latach 1781-1795 mapy Pomorza Szczecińskiego w skali 1:180 000 oraz zdjęcia topograficzne obszarów zagarniętych w III rozbiorze w skali 1:56 736 i 1:28 368. Z tych zdjęć powstały dwie mapy: opracowana przez Kaysera w 1772 r. w skali 1:120 000, oraz wykonana przez pruskiego generała Teodora P. von Pfaua w latach 1773-1775 w skali 1:87 500.
W 1763 r. prace nad mapą całej monarchii rozpoczęła Austria. Było to tzw. zdjęcie józefińskie w skali 1:28 000. W zachodniej Galicji zdjęcia topograficzne dla wojska wykonywał płk A. Mayer von Heidensfeld. Na ich podstawie w latach 1801-1803 wydano mapę topograficzną w skali 1:172 000.

Z kolei Rosja zajęła się pracami kartograficznymi na ziemiach polskich dopiero po drugim rozbiorze. Zdjęcia Litwy w skali 1:56 000 (później 1:112 000) zrobiono w latach 1793-1799. Zdjęcia topograficzne na Wołyniu wykonywano w latach 1802-1806 a na Podolu – 1805-1810. Były to jednak pomiary prowadzone bez osnowy triangulacyjnej. Bardzo często zaborcy włączali do swych prac polskich oficerów wywodzących się z Korpusu Inżynierów.

W okresie Legionów Polskich (1794-1807) nie powstały mapy wojskowe kraju, choć działalność kartograficzna nie wygasła. I tak, przebywając u boku gen. Henryka Dąbrowskiego Maurycy Hauke wykonał szereg map, z których najbardziej znane są mapy: Rzymu, Terraciny (miasto we Włoszech) i San Domingo z obszernymi opisami, a także terenów bitew nad Trebbią i pod Novi.

W latach 1807-1815 polska kartografia wojskowa znajdowała się całkowicie pod wpływem francuskiej. W 1809 r. w armii Księstwa Warszawskiego utworzono Biuro Topograficzne, na czele którego stanął Francuz mjr Aleksander Alfonce. Zadaniem biura było przygotowanie map dla przyszłych działań armii Napoleona. Oprócz kopiowania map prowadzono tam badania nad rozpoznaniem nowych dróg (traktów) oraz rysowano szkice zawierające informacje o znaczeniu strategicznym. Warto wspomnieć, że w 1809 r. Napoleon odtworzył zlikwidowany w 1793 r. korpus inżynierów geografów (Depot de la Guerre), a w swoim sztabie miał biuro gromadzące mapy różnych terenów.

Przed kampanią napoleońską 1812 r. zadaniem tym zajmowali się z polecenia cesarza polscy oficerowie geografowie. Gromadzili wszelkie materiały geograficzne i kartograficzne odnoszące się do przyszłego teatru wojny oraz zajmowali się kopiowaniem map. Między innymi por. Franciszek Koss prowadził rozpoznanie od Niemna aż do Moskwy, a por. Klemens Kołaczkowski wykonał plan pozycji wojsk napoleońskich nad rzeką Czernicą.
O wadze, jaką Napoleon przywiązywał do map, świadczy jego list do marszałka Louisa A. Berthiera z września 1806 r.: Wydacie rozporządzenie, aby inżynierowie geografowie szli zawsze w straży przedniej każdego korpusu. Będą oni jechać konno i szkicować teren na prawo i lewo. Będą mi przedkładać codziennie szkice swoich prac, które Wam oddam celem zebrania i opracowania na czysto.

Jak wynika z wypowiedzi Napoleona w 1809 r., stawiał on wysokie wymagania wykonawcom map: Jestem mało zadowolony z prac wykonywanych przez inżynierów-geografów; ta pozycja jest źle zrobiona; nie ma tu miejsca na wykreślenie przyczółka mostowego – zasadniczej rzeczy tu brak. Tam dochodzi się do młyna, a następnie przechodzi się przez bagno. Zamiast wyszczególnić mosty i odgałęzienia rzeki, wykreślono zawikłaną szosę. Mapa ta mogłaby najwyżej służyć zwykłemu podróżnikowi, lecz wojskowo nie może ona być przydatna. Jeśli żądam wywiadu, nie chcę, aby mi dawano plan wiejski.

W latach 1810-1812, oprócz prac kartograficznych prowadzonych przez Biuro Topograficzne, z rozkazu gen. Dąbrowskiego i gen. Fiszera powstały opisy dróg i rzek. Prace te wykonywano bez instrumentów; składały się z dwóch części: graficznej – w postaci schematycznych mapek, które nie uwzględniały skali, oraz opisowej – zawierające dokładne charakterystyki dróg i rzek potrzebne każdemu dowódcy do podejmowania decyzji .

Doświadczenie, jakie zdobyli polscy geografowie w służbie Napoleona procentowało w następnych latach i miało wielki wpływ na rozwój kartografii wojskowej. W Prusach pod nadzorem Wielkiego Sztabu Generalnego kierowanego przez gen. Fryderyka K. Mufflinga opracowano w latach 1816-1830 mapę obszaru Prus w skali 1:25 000. W 1870 r. utworzono z kolei Reichsamt für Landesaufnahme – biuro topograficzne, które pracowało pod nadzorem szefa Sztabu Generalnego. Od 1872 r. rozpoczęło wykonywanie zdjęć topograficznych całego kraju w skali 1:25 000 na bazie pomiarów triangulacyjnych. Jednocześnie w Sztabie utworzono Oddział: Topograficzny i Kartograficzny. Pracowało w nich kilkudziesięciu oficerów zajmujących się analizą warunków terenowych. Natomiast w sztabach poszczególnych wojsk powstały kilkunastoosobowe komórki, których zadaniem było dostarczanie dowódcom map do planowania i prowadzenia działań bojowych.


część 1 z 5
1 2 3 4 5 » »»



dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze menu_text_pl



reklama
reklama





2009 created by BRTSOFT.com
© 2005-2018 Geodeta Sp. z o.o.
mapa stronyprenumeratareklamakontakt