wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatności
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
reklama
strona główna rss
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
Apeks skanuje zabytkowe młyny
blog
DRONY DLA GEODETY

DRONY DLA GEODETY
NAWI

NAWI
NIWELATORY

NIWELATORY
TACHIMETRY

TACHIMETRY
SKANOWANIE LASEROWE

SKANOWANIE LASEROWE
BENTLEY GEOMAGAZYN

BENTLEY GEOMAGAZYN


reklama
reklama

Geoludzie



ABCDFGHKLMNOPRSŚTWZ

Marcin Poczobutt-Odlanicki (1728-1810)


Urodził się 30 października 1728 roku w Słomiance (powiat grodzieński). Ojciec Kazimierz był oboźnym grodzieńskim. W 1738 roku rozpoczął naukę w szkołach jezuickich, a po ich ukończeniu wstąpił do zakonu jezuitów w Wilnie. Pracuje jako nauczyciel w szkołach w Połocku i Wilnie. W 1754 roku został wysłany na studia matematyczne do Pragi. W 1756 roku wraca do Polski; wykłada grekę na Uniwersytecie Wileńskim (Akademia Wileńska) i studiuje teologię. W 1761 roku uzyskuje doktorat z teologii, tego samego roku fundacja księcia Michała Czartoryskiego wysyła go na studia matematyczno-astronomiczne do Niemiec, Włoch i Francji. Dwa lata przebywa w Marsylii, potem w Awinionie, a w okresie 1763-74 w Neapolu.

Po powrocie do Wilna prowadził wykłady z astronomii i matematyki na Uniwersytecie Wileńskim. Zajmuje się budową pierwszego w królestwie obserwatorium astronomicznego (rozpoczętą w 1753 roku przez jezuitę, astronoma i matematyka Tomasza Żebrowskiego) ufundowanego przez księżnę Puzyninę i później subwencjonowanego przez Stanisława Augusta Poniatowskiego. Najnowocześniejsze instrumenty sam sprowadził z Wielkiej Brytanii. W czasie podróży na wyspy zetknął się A.C. Clairaut i J-J. de Lalande. Obserwatorium wileńskie było wówczas jednym z czterech najlepiej wyposażonych obserwatoriów w Europie. Od 1773 do 1807 roku był jego dyrektorem. Poczobutt-Odlanicki prowadził regularne obserwacje astronomiczne (60 wyznaczeń pozycji Merkurego), które m.in. posłużyły francuskiemu astronomowi J-J. de Lalande do ułożenia tablic ruchu planet. Prowadził obserwacje zaćmień Słońca, Księżyca i asteroid. W 1766 roku wydał "Calculus eclipseos Lunaris...", pracę na temat zaćmienia Księżyca, które miało miejsce 27 lutego 1766 roku. Ustalił współrzędne geograficzne Wilna (po raz pierwszy 27.02.1766 r.) oraz w 1793 w czasie pomiarów z Janem Śniadeckim – Grodna. Prowadził pomiary astronomiczne na terenie Litwy i Kurlandii, które posłużyły do opracowań kartograficznych Karola de Perthéesa. W latach 1770-72 Poczobutt-Odlanicki mierzył także regularnie temperaturę powietrza, co było jednym z pierwszych meteorologicznych pomiarów tego typu na terenie Polski. Był wspólnie z Aleksandrem Rostanem i A. Strzeleckim współautorem projektu wykonania szczegółowej mapy kraju.

W okresie 1780-99 Marcin Poczobutt-Odlanicki był rektorem Akademii Wileńskiej. W latach 1780-81 przeprowadził jej gruntowną reformę, przeistaczając w nowoczesną uczelnię. Stało się to możliwe po przejęciu akademii w 1773 roku przez Komisję Edukacji Narodowej (po rozwiązaniu zakonu jezuitów). Szkoła zmieniła nazwę z Academia et Universitas Societas Jesu na Szkoła Główna Wielkiego Księstwa Litewskiego i została przeistoczona w uczelnię świecką. Zamiast łaciny na niektórych wydziałach wprowadzono jako język wykładowy polski i litewski. W tym czasie blisko współpracował z Hugonem Kołłątajem, który przeprowadził gruntowna reformę Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Marcin Poczobutt-Odlanicki był uznanym uczonym w Europie. Był m.in. członkiem Londyńskiego Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego i członkiem korespondentem Francuskiej Akademii Nauk. Redagował Gazetę Wileńską, w znacznym stopniu przyczynił się do reformy szkolnictwa na Litwie. Został odznaczony Orderem Orła Białego. Jego imieniem nazwano jedną z planetoid i krater na Księżycu. Jest o nim także wzmianka w księdze VIII „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza ...I ja astronomii słuchałem dwa lata W Wilnie, gdzie Puzynina, mądra i bogata Pani, oddała dochód z wioski dwiestu chłopów Na zakupienie różnych szkieł i teleskopów. Ksiądz Poczobut, człek sławny, był obserwatorem I całej Akademii naonczas rektorem, Przecież w końcu katedrę i teleskop rzucił, Do klasztoru, do cichej celi swej powrócił I tam umarł przykładnie...
Zmarł 20 lutego 1810 roku w klasztorze w Dyneburgu (Daugpils).

Oprac. JP









reklama

Geoludzie

nazwisko
reklama





© 2005-2019 Geodeta Sp. z o.o.
mapa stronyprenumeratareklamakontakt