wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatnościnewsletter
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog
|2019-12-17| Teledetekcja, Imprezy

Dziedzictwo archeologiczne w polskiej części Puszczy Białowieskiej

Pod takim hasłem w Centrum Konferencyjno-Wystawienniczym Instytutu Badawczego Leśnictwa w Sękocinie Starym 29 listopada odbyła się konferencja naukowa, podczas której podsumowano wyniki badań inwentaryzacyjnych, a także panel dyskusyjny „Dziedzictwo w lasach – badania, ochrona, zarządzanie i popularyzacja”


Dziedzictwo archeologiczne w polskiej części Puszczy Białowieskiej
Dziedzictwo archeologiczne w polskiej części Puszczy Białowieskiej
Dziedzictwo archeologiczne w polskiej części Puszczy Białowieskiej
Dziedzictwo archeologiczne w polskiej części Puszczy Białowieskiej <br />
fot. Ewa Kuciewicz
fot. Ewa Kuciewicz
Wydarzeniu towarzyszyły dwie wystawy: fotograficzna pt. „Archeologia w Puszczy Białowieskiej” oraz zabytków i rekonstrukcji pt. „Artefakty z Puszczy Białowieskiej”. Konferencję otworzyli: wicedyrektor Instytutu Badawczego Leśnictwa dr hab. Krzysztof Stereńczak oraz naczelnik Wydziału Ochrony Zasobów Przyrodniczych Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych Jan Tabor.

Interdyscyplinarny zespół badawczy zaprezentował rezultaty kolejnego etapu kilkuletnich badań w dwóch sesjach referatowych. Przedstawiono m.in. najnowsze wyniki badań nad przeszłością polskiej części Puszczy Białowieskiej. Uczestnicy mieli możliwość wysłuchania prezentacji archeologów, historyków oraz specjalistów w zakresie gleboznawstwa, palinologii czy też na temat współistnienia dóbr kultury i środowiska w tym wyjątkowym kompleksie leśnym. Uwagę słuchaczy skupił m.in. rozpoznany i w znacznym stopniu poddany inwentaryzacji zbiór zabytków archeologicznych nieruchomych, jak i ruchomych. Wyniki badań potwierdzają wyjściową hipotezę o większej, różnorodniejszej i intensywniejszej niż dotychczas sądzono działalności człowieka na terenie dzisiejszej, polskiej części Puszczy Białowieskiej w dalszej i bliższej przeszłości.

W dwóch sesjach: pierwszej pt. „Stan i metody badań dziedzictwa kulturowego Puszczy Białowieskiej” prowadzonej przez prof. Bogusława Gedigę (Instytut Archeologii i Etnologii PAN) oraz drugiej pt. „Intrygująca i tajemnicza Puszcza Białowieska” prowadzonej przez prof. Jana Matuszkiewicza (Uniwersytet Warszawski), a także podczas dyskusji podsumowującej badania (prowadzonej przez prof. Andrzeja Grzywacza ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego) słuchacze mogli zapoznać się z wynikami, ich interpretacją i płynącymi z tego wnioskami.

Wykładem otwierającym „Puszcza Białowieska na pograniczu kultur archeologicznych” dr hab. Joanna Kalaga (UW) wprowadziła uczestników w problematykę, zwracając uwagę na znaczenie i wagę badań, jak również na specyfikę obszaru Puszczy Białowieskiej – jako terenu pogranicza - obszaru ścierania się różnorodnych społeczności i kultur, co stanowi charakterystyczną cechę badanego terenu. W kolejnych prezentacjach ukazano m.in. koncepcję badań inwentaryzacyjnych, realizowaną na zlecenie Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych, która jest pierwszą tego typu inicjatywą w historii polskiej archeologii. Badania te opierały się głównie na metodach nieinwazyjnych, zwłaszcza na skanowaniu laserowym (tzw. LiDAR), badaniach geofizycznych, ale również na prospekcji inwazyjnej, w szczególności badaniach wykopaliskowych.

Kilkuletnie zmagania zwieńczyło m.in. przygotowanie setek nowych Kart Ewidencji Zabytków Archeologicznych, które dotyczą zarówno tzw. stanowisk wielkoobszarowych (jak np. zespoły zabytków nieruchomych i ruchomych) lub pojedynczych zabytków nieruchomych (np. kurhany). Od początku XIX w. do 2016 r. na terenie Puszczy Białowieskiej rozpoznano około 200 stanowisk archeologicznych. W 2016 r. liczba ta zwiększyła się prawie dwukrotnie (pierwszy etap badań inwentaryzacyjnych). W kolejnym etapie badań 2017-2019 r. możemy mówić o zwielokrotnieniu tego zasobu kulturowego (archeologicznego), będącym ponadto zapowiedzią kolejnych odkryć na terenie Puszczy Białowieskiej, gdyż warto dodać, że obszar Puszczy nie został jeszcze w całości poddany badaniom inwentaryzacyjnym. Podczas obrad uwagę słuchaczy skierowano również na eksploatację drzewostanów Puszczy w okresach historycznych, zwłaszcza w XIX i XX wieku. Podczas referowania tematu historycznego podkreślono także znaczenie poznawcze zasobów archiwalnych, które dotychczas nie były analizowane.

Niewątpliwym sukcesem prowadzonych badań było odkrycie pozostałości po dawnych systemach rolnych, które zachowały się na terenie Puszczy Białowieskiej, dość dobrze w wielu miejscach i na dość znacznych obszarach. Jest to unikatowe znalezisko i unikatowy zbiór obiektów w skali Polski i Europy. Wstępnie określono, że obiekty te wiązane są z epoką żelaza – okresem wpływów rzymskich lub ze średniowieczem. Ich zasięg i stan zachowania analizowano z zastosowaniem m.in. badań wykopaliskowych, prospekcji geofizycznej, analiz specjalistycznych, w tym analiz gleboznawczych, które potwierdziły w licznych miejscach funkcję i zasięg tych obiektów.

Do innych rozpoznanych obiektów zabytkowych, świadczących o różnorodnej i wielomiejscowej działalności człowieka na terenie dzisiejszej Puszczy Białowieskiej, związanych zarówno z czasami prahistorycznymi, jak i historycznymi należą m.in.: cmentarzyska i pojedyncze kurhany, mielerze, smolarnie i potażarnie, grodzisko, relikty starożytnych i historycznych osad, a nawet pozostałości po prowadzonych tutaj walkach powstańczych czy działaniach wojennych.

Część prezentacyjną zamkął zwiastun filmu przedstawiającego prowadzenie badań, uzyskane wyniki i samą Puszczę Białowieską w nieznanym dotąd świetle. Elementem podsumowującym sesje referatowe była dyskusja poświęcona inwentaryzacji dziedzictwa kulturowego oraz przyszłym działaniom ochronnym i formom zarządzania obiektem światowego dziedzictwa UNESCO. Poruszono m.in. kwestie znaczenia utożsamiania się lokalnej społeczności z dziedzictwem przyrodniczym i kulturowym oraz jej rolę w promowaniu i udostępnianiu tych unikatowych zasobów.


Ostatnią część spotkania wypełnił panel dyskusyjny z udziałem grona ekspertów, o interdyscyplinarnym charakterze, obejmujący przedstawicieli archeologii, konserwacji zabytków, historii, jak również leśnictwa, nauk przyrodniczych czy zarządców terenu. Panel prowadzili zastępca dyrektora Instytutu Badawczego Leśnictwa dr hab. Krzysztof Stereńczak oraz koordynator zadania inwentaryzacyjnego z ramienia Fundacji Hereditas dr hab. Rafał Zapłata. Dyskusja skupiła się m.in. na wyzwaniach, do których należy obecnie zaliczyć rozpoznanie zabytków archeologicznych na pozostałych terenach leśnych w Polsce. Podkreślano m.in. specyfikę środowiska leśnego w kontekście występowania zabytków archeologicznych oraz konieczność zintegrowania działań na rzecz ochrony dóbr kultury i środowiska, jak również potrzebę interdyscyplinarnego podejścia, z aktywnym włączaniem do działań przedstawicieli Lasów Państwowych, jak i np. Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej.

Podczas panelu dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa Bartosz Skaldawski zwrócił uwagę na konieczność podejmowania wspólnych działań, skierowanych przeciwko nielegalnym poszukiwaczom skarbów na terenach leśnych, którzy często dopuszczają się grabieży i niszczenia dziedzictwa archeologicznego. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków prof. Jakub Lewicki podkreślił natomiast znaczenie ochrony prawnej zabytków na terenach leśnych, jak również potrzebę pozyskiwania środków do finansowania ochrony obiektów zabytkowych.

Jednym z celów panelu było zebranie opinii pomocnych do przygotowania zbioru zaleceń, ukierunkowanych na rozpoznawanie, ochronę i uczytelnianie zasobów kulturowych na terenach leśnych oraz na zintegrowaną ochronę dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego. Do udziału w dalszych pracach nad dokumentem zachęcamy wszystkich zainteresowanych. Głosy w tej sprawie można przesyłać na adres rafal.zaplata@fundacja-hereditas.pl. Organizatorzy panelu zastrzegają sobie przy tym prawo do wyboru i redakcji przekazywanych uwag i postulatów.

Na towarzyszącej konferencji wystawie eksponatów uczestnicy wydarzenia mogli zapoznać się m.in. z wybranymi zabytkami archeologicznymi (po zabezpieczeniu konserwatorskim) z okresu wpływów rzymskich czy wczesnego średniowiecza, takimi jak: monety (np. denary rzymskie z II w n.e.), narzędzia rolnicze (np. radlica łopatkowa, motyka), militaria (np. groty oszczepów, jelec miecza), przedmioty osobiste, części ubioru i ozdoby (np. zapinki, pierścienie) czy przedmioty codziennego użytku (np. nożyce, osełki czy krzesiwa). Z kolei wystawa fotografii była swego rodzaju fotorelacją z prac terenowych i gabinetowych interdyscyplinarnego zespołu, który tworzyli przez ostatnie lata przedstawiciele różnych profesji, z różnorodnych instytucji i ośrodków naukowo-akademickich Polski, a nawet i Europy.

Badania „Inwentaryzacja dziedzictwa kulturowego” na terenie polskiej części Puszczy Białowieskiej w ramach projektu „Ocena i monitoring zmian stanu różnorodności biologicznej w Puszczy Białowieskiej na podstawie wybranych elementów przyrodniczych i kulturowych – kontynuacja” były kolejną inicjatywą zrealizowaną pod przewodnictwem Instytutu Badawczego Leśnictwa na zlecenie i ze środków Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Pierwsza związana z Puszczą Białowieską to „Inwentaryzacja dziedzictwa kulturowego” na terenie polskiej części Puszczy Białowieskiej w ramach projektu „Ocena i monitoring zmian stanu różnorodności biologicznej w Puszczy Białowieskiej na podstawie wybranych elementów przyrodniczych i kulturowych” – konsorcjant i główny wykonawca zadania Instytut Archeologii i Etnologii PAN w 2016 r. Kontynuacja zadania była realizowana w głównej mierze przez Fundację Hereditas w latach 2017-2019.

Źródło: Komitet Organizacyjny


«« powrót


dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze news_pl



zobacz też:



wiadomości

słowo kluczowe
kategoria
rok
archiwum
Wielodrożność a Galileo
czy wiesz, że...
© 2005-2020 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Bożena Baranek (szefowa Działu Prenumeraty)
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj
  • Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
prześlij newsa

Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
b.baranek@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl

facebook twitter linkedIn Instagram RSS