Ciekawe Tematyarchiwum Geodetywiadomościnewsletterkontaktreklama
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog
|2023-08-07| GNSS, Edukacja

Naukowcy z WAT o pomiarach kurczących się zasobów wód gruntowych

Od kilku dekad gwałtownie rośnie zapotrzebowanie na wodę, które prowadzi m.in. do nadmiernej eksploatacji zasobów wód gruntowych. Naukowcy z Wojskowej Akademii Technicznej zaproponowali innowacyjną metodę pomiaru ubożenia wód podziemnych bazującą na pomiarach GPS, która ułatwi monitoring tego zjawiska nawet w najbardziej odległych częściach świata. Wyniki badań opublikowali w prestiżowym czasopiśmie „Remote Sensing of Environment”.


Naukowcy z WAT o pomiarach kurczących się zasobów wód gruntowych <br />
Fot. Pixabay
Fot. Pixabay

Czasowe i przestrzenne zmiany mas wodnych odzwierciedlają trendy w magazynowaniu zasobów m.in. w oceanach, atmosferze, na lądzie i kriosferze, a ich wiarygodne określenie stanowi istotny wkład w oszacowanie wzrostu średniego globalnego poziomu morza i jego budżetu, w badaniach zachowania osi obrotu Ziemi czy opisu ruchu bieguna ziemskiego.

– Zmiany mas wodnych są również istotnym wskaźnikiem wydarzeń hydrologicznych, takich jak susze czy powodzie i odzwierciedlają też efekty wielkoskalowe, jak El Niño – mówi dr inż. Artur Leńczuk z Wydziału Inżynierii Lądowej i Geodezji WAT. – Pomimo że do hydrosfery lądowej zalicza się wiele składników, tj. głównie wody powierzchniowe, takie jak rzeki i jeziora, wody gruntowe, lodowce, wieczną zmarzlinę, wodę zawartą w glebach czy roślinności, to wahania występujące jedynie w wodach gruntowych na skutek nie tylko ocieplającego się klimatu, ale również intensywnego wypompowywania mają coraz bardziej wyraźny i znaczący wpływ na całkowite zasoby wód lądowych, a w konsekwencji także na egzystencję człowieka – zaznacza.

Obecnie wody gruntowe są źródłem około 33% wód całkowitych dostarczanych gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom, stanowią około 30% globalnej zawartości wody słodkiej, a ich zasoby w pierwszym okresie XXI wieku mają aż 25-procentowy udział we wzroście globalnego średniego poziomu morza. Według najnowszych badań obecnie prawie 5 miliardów ludzi mieszka na obszarach zagrożonych brakiem dostępu do wody słodkiej. W ciągu ostatnich kilku dekad na skutek gwałtownego wzrostu zapotrzebowania na wodę tempo ubożenia wód gruntowych wzrosło ponad dwukrotnie, a w efekcie ubożenie wód gruntowych uznano za zjawisko globalne.

Globalne i regionalne magazynowanie wód gruntowych i ich zmienność są badane z wykorzystaniem pomiarów wykonywanych przy pomocy tradycyjnych instrumentów, takich jak radar penetrujący grunt czy sieć czujników bezprzewodowych. Dane pobierane są z lokalnych studni monitorujących (pomiary in situ, czyli wykonane na miejscu w terenie), a ich dostępność jest ograniczona ze względu na m.in. wysokie koszty pomiarów. Wskutek tego zaczęto wykorzystywać różnorodne modele hydrologiczne udostępniające dane dla poszczególnych komponentów hydrosfery lądowej, w tym wód gruntowych. Pomimo ciągłego postępu w procesie opracowywania modeli hydrologicznych wywołanego rozwojem technik teledetekcyjnych, jak również wzrostem dokładności obserwacji naziemnych, modele opisujące poziom wód gruntowych nadal nie są w pełni wiarygodne.

– W geodezji, która jest nauką o badaniu kształtu Ziemi, zmiany w zasobach wodnych prowadzą bezpośrednio do przemieszczeń skorupy ziemskiej z uwagi na wymianę mas oraz tzw. efekt obciążeniowy. Dlatego w celu monitorowania globalnych i regionalnych zmian poziomu wód gruntowych zaczęto z powodzeniem wykorzystywać obserwacje dostarczane przez geodezyjne techniki pomiarowe, choć stanowią one grupę pośrednich technik pomiarowych. Zagadnieniami wykorzystania geodezyjnych technik pomiarowych do analizy rozmieszczenia i ruchu wody lądowej na i tuż pod powierzchnią Ziemi zajmuje się stosunkowo nowy obszar nauk o Ziemi – hydrogeodezja – wyjaśnia dr inż. Artur Leńczuk.

Badania pokazały, że od 2002 roku do oceny zmian magazynowania wód w kontynentach mogą być wykorzystywane obserwacje geodezyjne z misji grawimetrycznej GRACE (Gravity Recovery and Climate Experiment) oraz od 2018 roku z jej misji kontynuacyjnej GRACE Follow-On. Jednakże wykorzystywanie danych GRACE do określenia zasobów wód gruntowych jest nadal w pewnym stopniu ograniczone ze względu na niską rozdzielczość przestrzenną udostępnianych danych (siatka 3° x 3°). Precyzyjne informacje o wszelkich zmianach lokalnych możemy natomiast uzyskać wykorzystując obserwacje dostarczane przez geodezyjną technikę nawigacyjną GPS, która wrażliwa jest nie tylko na zmiany związane z hydrosferą lądową, ale także na inne efekty lokalne, często traktowane jako szum obserwacyjny.

– W artykule udowodniliśmy ogromny potencjał techniki GPS dla lokalnych badań związanych z przestrzenno-czasowymi zmianami wód gruntowych w regionach z brakującym dostępem do pomiarów in situ. Dotyczy to m.in. Brazylii, środkowej Afryki, Jordanii czy Bangladeszu. Wykazaliśmy, że anteny systemu GPS pracujące w trybie ciągłym, których obecnie na całym świecie jest ponad 20 000, są wrażliwe na ekstremalne cykle sezonowe spowodowane opadami lub suszami, podkreślając dużą spójność obserwacji GPS z okresami mokrymi i suchymi wychwytywanymi przez dane hydrologiczne i klimatyczne – mówi dr inż. Artur Leńczuk.

Autorzy publikacji wykazali również, że na ponad 40% obszarów kontynentalnych (w tym Europa) obserwowany jest stan alarmowy z powodu zmniejszającego się stanu magazynowania wód gruntowych powodujących trwałe wypiętrzenie skorupy ziemskiej związane z jej reakcją elastyczną.

Artykuł „Studying spatio-temporal patterns of vertical displacements caused by groundwater mass changes observed with GPS” ukazał się 1 lipca 2023 r. w czasopiśmie „Remote Sensing of Environment”. Grono autorów (w kolejności podanej w czasopiśmie) tworzą pracownicy Wydziału Inżynierii Lądowej i Geodezji WAT: dr inż. Artur Leńczuk, dr hab. inż. Anna Kłos i prof. dr hab. inż. Janusz Bogusz.


Chcesz być na bieżąco z wydarzeniami w geodezji i kartografii? Zapisz się na bezpłatny newsletter!

Źródło: WAT


«« powrót

Udostępnij:    

dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

ładowanie komentarzy



zobacz też:



wiadomości

słowo kluczowe
kategoria
rok
archiwum
Akademia INSPIRE w Norwegii
czy wiesz, że...
© 2023 - 2024 Geo-System Sp. z o.o.

O nas

Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp.

Historia

Portal Geoforum.pl został uruchomiony przez redakcję miesięcznika GEODETA w 2005 r. i był prowadzony do 2023 r. przez Geodeta Sp. z o.o.
Od 2 maja 2023 roku serwis prowadzony jest przez Geo-System Sp. z o.o.

Reklama

Zapraszamy do kontaktu na adres
redakcji:

Kontakt

Redaktor prowadzący:
Damian Czekaj
Sekretarz redakcji:
Oliwia Horbaczewska
prześlij newsa

facebook twitter linkedIn Instagram RSS