Niedawno ukazała się kolejna,
czwarta już publikacja Muzeum Warszawy z serii „Plany Warszawy ze zbiorów kartograficznych Muzeum Warszawy”. W ramach tej serii prezentowane są zbiory tej placówki oraz omawiane dzieje kartografii stolicy. Tym razem do rąk czytelnika trafia historyczno-kartograficzna opowieść o planie z 1825 roku opracowanym i wydanym przez Korpus Inżynierów Wojskowych. Zgodnie z założeniami serii na publikację składają się: esej historyczny o Warszawie z okresu powstania planu, historyczno-kartograficzna analiza opracowania, jego reprint, plan będący wynikiem kalibracji reprodukowanego dzieła Korpusu i współczesnego planu miasta, a także wykaz wybranych obiektów widocznych na planie wraz z przybliżającymi je notami historycznymi. (...)
Gdy w 2016 r. rozpoczęły się prace nad przygotowaniem publikacji, wszystko wskazywało na to, że książka będzie opowieścią o ręcznie kolorowanym egzemplarzu pierwszego wydania planu z 1822 r. Po analizie treści opracowania znajdującego się w zbiorach Muzeum okazało się, że mamy do czynienia z nieznanym dotąd wydaniem planu z 1825 r., znacznie różniącym się pod względem treści i aktualności od tego z 1822 r. I choć w ten sposób należało odejść nieco od pierwotnych założeń (czyli przedstawienia pierwszego wydania planu oraz – w jego kontekście – kolejnych opracowań Korpusu i jego kontynuatorów), to jednak omówienie wydania nieprzywoływanego wcześniej w literaturze przedmiotu wydaje się szczególnie cenne i interesujące.
• O Korpusie Inżynierów WojskowychDziałalność kartograficzna Korpusu Inżynierów Wojskowych, mówiąc w pewnym uproszczeniu, koncentrowała się na kartowaniu miast i twierdz Królestwa Polskiego doby konstytucyjnej (1815-1831), w tym oczywiście również Warszawy. Przy czym opracowanie planów miejskich było odpowiedzią na działania rządowe zmierzające do porządkowania i regulacji miast obszaru Królestwa. Powstające w tym czasie przepisy prawne, odpowiadając na bieżące potrzeby zarówno poszczególnych miast, jak i całego państwa, uwzględniały zagadnienia kartowania. Mówiły o konieczności gromadzenia istniejących opracowań i prowadzenia prac pomiarowych oraz opracowania nowych, aktualnych i wiarygodnych planów.
Korzeni Korpusu upatrywać można jeszcze w okresie Księstwa Warszawskiego (1807-1815), kiedy to na wzór struktur armii napoleońskiej utworzono Korpus Inżynierów. Od 1809 roku kierował nim Jan Pelletier, a w marcu 1809 r. dyrektorem generalnym Korpusu został Jan Chrzciciel Mallet. Po Kongresie Wiedeńskim i utworzeniu Królestwa Polskiego na czele Korpusu stanął J. Ch. Mallet. Kierowanie Biurem Topograficznym spoczęło początkowo w rękach Mikołaja Rougeta, zaś od 1820 r. – Józefa Koriota...
Pełna treść artykułu w marcowym wydaniu miesięcznika GEODETA
