wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatnościnewsletter
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog

Geoludzie


ABCDFGHKLMNOPRSŚTWZ

Marcin Poczobutt-Odlanicki (1728-1810)


Urodził się 30 października 1728 roku w Słomiance (powiat grodzieński). Ojciec Kazimierz był oboźnym grodzieńskim. W 1738 roku rozpoczął naukę w szkołach jezuickich, a po ich ukończeniu wstąpił do zakonu jezuitów w Wilnie. Pracuje jako nauczyciel w szkołach w Połocku i Wilnie. W 1754 roku został wysłany na studia matematyczne do Pragi. W 1756 roku wraca do Polski; wykłada grekę na Uniwersytecie Wileńskim (Akademia Wileńska) i studiuje teologię. W 1761 roku uzyskuje doktorat z teologii, tego samego roku fundacja księcia Michała Czartoryskiego wysyła go na studia matematyczno-astronomiczne do Niemiec, Włoch i Francji. Dwa lata przebywa w Marsylii, potem w Awinionie, a w okresie 1763-74 w Neapolu.

Po powrocie do Wilna prowadził wykłady z astronomii i matematyki na Uniwersytecie Wileńskim. Zajmuje się budową pierwszego w królestwie obserwatorium astronomicznego (rozpoczętą w 1753 roku przez jezuitę, astronoma i matematyka Tomasza Żebrowskiego) ufundowanego przez księżnę Puzyninę i później subwencjonowanego przez Stanisława Augusta Poniatowskiego. Najnowocześniejsze instrumenty sam sprowadził z Wielkiej Brytanii. W czasie podróży na wyspy zetknął się A.C. Clairaut i J-J. de Lalande. Obserwatorium wileńskie było wówczas jednym z czterech najlepiej wyposażonych obserwatoriów w Europie. Od 1773 do 1807 roku był jego dyrektorem. Poczobutt-Odlanicki prowadził regularne obserwacje astronomiczne (60 wyznaczeń pozycji Merkurego), które m.in. posłużyły francuskiemu astronomowi J-J. de Lalande do ułożenia tablic ruchu planet. Prowadził obserwacje zaćmień Słońca, Księżyca i asteroid. W 1766 roku wydał "Calculus eclipseos Lunaris...", pracę na temat zaćmienia Księżyca, które miało miejsce 27 lutego 1766 roku. Ustalił współrzędne geograficzne Wilna (po raz pierwszy 27.02.1766 r.) oraz w 1793 w czasie pomiarów z Janem Śniadeckim – Grodna. Prowadził pomiary astronomiczne na terenie Litwy i Kurlandii, które posłużyły do opracowań kartograficznych Karola de Perthéesa. W latach 1770-72 Poczobutt-Odlanicki mierzył także regularnie temperaturę powietrza, co było jednym z pierwszych meteorologicznych pomiarów tego typu na terenie Polski. Był wspólnie z Aleksandrem Rostanem i A. Strzeleckim współautorem projektu wykonania szczegółowej mapy kraju.

W okresie 1780-99 Marcin Poczobutt-Odlanicki był rektorem Akademii Wileńskiej. W latach 1780-81 przeprowadził jej gruntowną reformę, przeistaczając w nowoczesną uczelnię. Stało się to możliwe po przejęciu akademii w 1773 roku przez Komisję Edukacji Narodowej (po rozwiązaniu zakonu jezuitów). Szkoła zmieniła nazwę z Academia et Universitas Societas Jesu na Szkoła Główna Wielkiego Księstwa Litewskiego i została przeistoczona w uczelnię świecką. Zamiast łaciny na niektórych wydziałach wprowadzono jako język wykładowy polski i litewski. W tym czasie blisko współpracował z Hugonem Kołłątajem, który przeprowadził gruntowna reformę Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Marcin Poczobutt-Odlanicki był uznanym uczonym w Europie. Był m.in. członkiem Londyńskiego Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego i członkiem korespondentem Francuskiej Akademii Nauk. Redagował Gazetę Wileńską, w znacznym stopniu przyczynił się do reformy szkolnictwa na Litwie. Został odznaczony Orderem Orła Białego. Jego imieniem nazwano jedną z planetoid i krater na Księżycu. Jest o nim także wzmianka w księdze VIII „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza ...I ja astronomii słuchałem dwa lata W Wilnie, gdzie Puzynina, mądra i bogata Pani, oddała dochód z wioski dwiestu chłopów Na zakupienie różnych szkieł i teleskopów. Ksiądz Poczobut, człek sławny, był obserwatorem I całej Akademii naonczas rektorem, Przecież w końcu katedrę i teleskop rzucił, Do klasztoru, do cichej celi swej powrócił I tam umarł przykładnie...
Zmarł 20 lutego 1810 roku w klasztorze w Dyneburgu (Daugpils).

Oprac. JP








Model 3D Piaseczna na bazie danych z UAV
czy wiesz, że...
© 2005-2020 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Bożena Baranek (szefowa Działu Prenumeraty)
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj
  • Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
prześlij newsa

Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
b.baranek@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl

facebook twitter linkedIn Instagram RSS