wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatności
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
reklama
strona główna rss
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
film
Ewolucja Uzupełniającej Mapy Polski
blog
DRONY DLA GEODETY

DRONY DLA GEODETY
NAWI

NAWI
NIWELATORY

NIWELATORY
TACHIMETRY

TACHIMETRY
SKANOWANIE LASEROWE

SKANOWANIE LASEROWE
BENTLEY GEOMAGAZYN

BENTLEY GEOMAGAZYN


reklama
reklama

Geoludzie



ABCDFGHKLMNOPRSŚTWZ

Mikołaj Kopernik (1473-1543)


Urodził się 19 lutego 1473 roku w Toruniu, jego ojciec ? Mikołaj był krakowskim kupcem, matka z domu Watzenrode ? córką ławnika miejskiego w Toruniu. Po śmierci ojca (1483 r.) rodziną zaopiekował się wuj Kopernika, kanonik włocławski Łukasz Watzenrode (od 1489 roku biskup warmiński). Mikołaj uczęszczał do szkoły parafialnej przy kościele św. Jana w Toruniu, a następnie do szkoły we Włocławku, którą ukończył w 1491 roku. W tym samym roku rozpoczął studia w Akademii Krakowskiej na Wydziale Nauk Wyzwolonych. W 1495 roku opuścił Kraków i udał się na Warmię; przyjął święcenia kapłańskie. Następnie wraz ze swym bratem Andrzejem wyjechał do Bolonii, by studiować prawo kanoniczne i astronomię. Przebywał tam z krótkimi przerwami trzy lata. W 1497 roku w czasie pobytu w Polsce został przyjęty do kapituły warmińskiej i objął kanonikat fromborski. W 1500 roku Kopernik odbył praktykę w papieskiej kancelarii w Rzymie. W tym czasie wygłosił wykład matematyczny, w którym po raz pierwszy mówił o ?nowej astronomii? i nowym poglądzie na ruch planet. W 1501 roku rozpoczął studia medyczne w Padwie. Doktorat z prawa kanonicznego uzyskał w 1503 roku w Ferrarze, w tym samym roku ukończył także studia medyczne. Lata 1506-12 Mikołaj Kopernik spędził w Lidzbarku Warmińskim. W 1507 roku został osobistym lekarzem i sekretarzem swego wuja biskupa Łukasza Watzenrode. Około 1509 roku napisał ?Cemmentariolus? (Komentarzyki), w których na kilkunastu stronach zawarł zarys teorii heliocentrycznej. Rozprawkę rozesłał do niewielkiej grupy zaufanych uczonych. Nie przeszkodziło to, by odpisy tekstu Kopernika krążyły po całej Europie. W pracy tej w ?założeniu? trzecim astronom pisze, że wszystkie sfery krążą wokół Słońca jako środka świata, a w piątym, że każdy ruch widoczny na firmamencie jest wywołany nie jego własnym ruchem, lecz ruchem Ziemi. Powstaje zarys przełomowego dzieła, jakim stało się później ?De revolutionibus orbium coelestium? (O obrotach sfer niebieskich). W 1509 roku Kopernik opublikował w Krakowie łacińskie tłumaczenie z greckiego ?Listów? Teofilakta Symokatty. W następnym roku został kanonikiem i przeniósł się do Fromborka, gdzie mieściła się kapituła warmińska. W 1511 roku pełnił funkcję przełożonego kasy aprowizacyjnej, a następnie (1512-13) był kanclerzem kapituły. W latach 1510-12 Kopernik opracował mapy Warmii i Prus Królewskich. Jedną z jego ówczesnych prac było wykonanie projektu reformy ówczesnego kalendarza (1513 r.). Gdy kapituła zwolniła go z pełnionych obowiązków, kupił dom we Fromborku, w którym zbudował niewielkie obserwatorium. W tym okresie powstała pierwsza księga ?De revolutionibus?. W latach 1516-19 i w 1921 roku astronom był administratorem dóbr kapituły warmińskiej w Olsztynie, a w 1517 zaproponował przeprowadzenie reformy walutowej. W efekcie dwa lata później powstała ?Rozprawa o biciu monety? przedstawiona na sejmiku w Toruniu, która przekształciła się (1926 r.) w traktat ?Monetae cudendae ratio?, w którym sformułował prawo ekonomiczne mówiące, że gorszy pieniądz wypiera lepszy (prawo Greshama-Kopernika). W okresie 1518-19 Kopernik zajmował się m.in. sprawami lokacji wsi, wtedy też wykonał mapę zalewu Wiślanego. Działalność Kopernika na polu kartografii objawiła się jeszcze w 1526 roku, gdy wspomagał Bernarda Wapowskiego przy opracowaniu Mapy Królestwa Polskiego i Litwy. W coraz większym stopniu uczony poświęcał się jednak obserwacjom astronomicznymi. Podczas wojny polsko-krzyżackiej (1520-21) Kopernik organizował obronę zamku olsztyńskiego, po jej zakończeniu spadł na niego obowiązek rewindykacji dóbr warmińskich zagrabionych przez Krzyżaków. W 1523 roku został też generalnym administratorem diecezji warmińskiej, w dużej mierze zajmował się wówczas finansami. W latach 1537-38 nadzorował m.in. uzbrojenie warowni we Fromborku i egzekucje testamentów. W 1537 roku król wyznaczył go jako jednego z czterech kandydatów na biskupa warmińskiego. Najważniejszym dziełem Mikołaja Kopernika było ?De revolutionibus orbium coelestium? ? wykład z astronomii, w którym astronom dowodził, że Ziemia obraca się wokół własnej osi, a wraz z innymi planetami wokół Słońca. Pracował nad nim przez około 20 lat, a ukończył je w 1530 roku. Z uwagi na zawarte w dziele poglądy astronom zwlekał jednak z jego opublikowaniem. Do wydania ?De revolutionibus? przyczynił się Jerzy Joachim van Lauchen (Reticus) ? profesor uniwersytetu w Wittenberdze, który w 1539 roku przyjechał do Fromborka, by osobiście zapoznać się z nową teorią. W 1540 roku dzięki niemu w Gdańsku ukazało się ?Narratio prima? (Opowieść pierwsza), w której propagował on teorię Kopernika. W 1541 roku von Lauchen oddał dzieło Kopernika do druku w Norymberdze. Ostatecznie wydano je drukiem dopiero w 1543 roku. ?De revolutionibus? zburzyło ptolomeuszowską wizję świata. Było niezgodne nie tylko z ówczesnymi poglądami naukowymi, ale także religijnymi. Przeciwko niemu byli m.in. Marcin Luter i Jan Kalwin. Kościół katolicki po soborze trydenckim umieścił dzieło Kopernika na indeksie ksiąg zakazanych (było na nim w latach 1616-1828). W kolejnych dekadach odkrycia i badania wielkich uczonych (Galileusza, Johannesa Keplera, Giordano Bruno) potwierdziły jednak słuszność teorii heliocentrycznej głoszonej przez polskiego astronoma. Teorii na tyle rewolucyjnej, że zmieniła postrzeganie świata przez człowieka i wpłynęła na rozwój wszystkich gałęzi nauki. Mikołaj Kopernik ? astronom, matematyk, ekonomista i duchowny - zajął tym samym miejsce wśród najwybitniejszych ludzi w historii. Swe pracowite życie zakończył 24 maja 1543 roku we Fromborku. Oprac. JP









reklama

Geoludzie

nazwisko
reklama





© 2005-2019 Geodeta Sp. z o.o.
mapa stronyprenumeratareklamakontakt