wiadomościmapa firmprenumeratareklamakontaktciasteczka
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
reklama
strona główna rss
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
film
Formy rachunkowe i biografia prof. Hausbrandta
blog
NAWI

NAWI
DRONY DLA GEODETY

DRONY DLA GEODETY
BENTLEY GEOMAGAZYN

BENTLEY GEOMAGAZYN
TACHIMETRY

TACHIMETRY
SKANOWANIE LASEROWE

SKANOWANIE LASEROWE


reklama
reklama

Wprowadzenie


Eugeniusz Sobczyński

Historia obrazowania ziem polskich sięga czasów Ptolemeusza, który w drugim stuleciu naszej ery w dziele kartograficznym „Geografike Hyfegesis” pierwszy przedstawił i opisał obszary tzw. Sarmacji europejskiej. Natomiast pragenezy polskiej kartografii można się doszukać głównie w opisach kraju i w tzw. itinerariach w początkach państwa Piastów. Pierwszego opisu naszych ziem dokonał podróżnik żydowski w służbie arabskiej Ibrahim Ibn Jakub. W roku 966 odbył on podróż na dwór cesarza Ottona I i do krajów słowiańskich. Był również na dworze Mieszka I. Na temat ówczesnej Polski napisał: A co się tyczy kraju Mieszka, to jest on najrozleglejszy ze słowiańskich krajów, obfituje w żywność, mięso, miód oraz ziemię orną i lasy.

Pierwsze biblioteki, w których znajdowały się mapy przywożone z Europy Zachodniej oraz wykonane przez zakonników powstały w katedrach i klasztorach. Przeważnie znajdowały się w nich mapy typu filozoficznego. Służyły one szerzeniu wiary chrześcijańskiej i nie miały wartości użytkowej. Należy do nich pierwsza znana i narysowana na ziemiach polskich „mapa klimatów” o średnicy zaledwie 25 mm, skopiowana w 1103 r. podczas synodu w Gnieźnie.
Bardzo szczegółowe opisy kraju znajdujemy u Galla Anonima w „Kronice polskiej” (1112) oraz u Jana Długosza (1415-1480) w „Annales sea Cronice Regni Polonie” (Kronikach sławnego Królestwa Polskiego). Długosz opisał m.in. siedem ważniejszych rzek polskich z dorzeczami, nadto 90 jezior i 45 miast. Było to pierwsze fizyczno-geograficzne przedstawienie obszaru Polski.

W „Liber Chronicarum” Hartmanna Schedla, wydanych w Norymberdze w 1493 r., oprócz opisu ziem polskich i mapy Europy Środkowej znajdujemy widoki Wrocławia, Krakowa i Nysy.
Wprawdzie te wczesne opisy nie były bezpośrednio związane z kartografią wojskową, stanowiły jednak bogate źródło informacji geograficznej o świecie, którą ówcześni władcy niewątpliwie wykorzystywali do celów militarnych. Ponadto były podstawą do opracowania w następnych latach pierwszych map wojskowych (militarnych).

Na początku XV w. w krajach Europy Zachodniej oraz w Polsce pojawiły się opisy dróg (tzw. itineraria scripta) charakteryzujące warunki przemarszu wojsk, przepraw przez rzeki i obozowania. Zawierały one również opisy miejscowości i podawały odległości między grodami. Bardzo znamienne słowa o potrzebie korzystania przez dowódców z map i opisów wypowiedział w 1577 r. Stanisław Sarnacki: noszą teraz peregrinatio św. Pawła tak curiose wypisaną, że tam nie mało znać i stopy kędy chodził, że tam i mile są wypisane kędy chodził, jako noclegi, gospody miewał, gdy go do Rzymu posłano. Tem ci sposobem właśnie starym hetmanom drogi, którymi jechać miano, wymalowania był obyczaj i stąd urosła Cosmographia, co ją zowią mappa mundi.

W następnych wiekach opisy powstawały równolegle i niezależnie od przedstawiania terenu metodami kartograficznymi. Stopniowo wypierały żywych przewodników, którzy w czasach „przedkartograficznych” byli jedynym źródłem informacji o terenie.

Z dużą dozą prawdopodobieństwa można zakładać, że król Władysław Jagiełło, szykując się do rozprawy z zakonem krzyżackim, korzystał z różnych materiałów kartograficznych, schematycznie rysowanych map, ale przede wszystkim z itinerariów. Świadczy o tym zarówno przebieg koncentracji, jak i przemarsz wojsk polsko-litewskich przed bitwą pod Grunwaldem. Brak jednak wzmianek i zapisków historycznych na ten temat.

© E. Sobczyński



dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze menu_text_pl



reklama
reklama





2009 created by BRTSOFT.com
© 2005-2017 Geodeta Sp. z o.o.
mapa stronyprenumeratareklamakontakt