wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatnościnewsletter
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog

Oryginalne zdjęcia topograficzne

- «« « część 2 z 2


W 1965 r. na potrzeby cywilne wojsko opracowało układ 1965104. Jego podstawowym mankamentem jest brak możliwości sporządzania jednolitych map całego obszaru kraju w pełnym szeregu skalowym. Układ składa się z pięciu stref odwzorowawczych, które między sobą były wzajemnie skręcone i przesunięte, błędy poza granicami stref odwzorowawczych były znaczne. Każda strefa miała odrębny układ współrzędnych prostokątnych. Cywilna służba od 1969 r. opracowywała zdjęcia topograficzne w skali 1:10 000 w układzie 1965, w tym czasie nie miała dostępu do wcześniej wykonanych zdjęć w układzie 1942. Dopiero porozumienie Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 19 grudnia 1975 r. w sprawie współdziałania Służby Topograficznej WP oraz Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii przy wykonywaniu prac geodezyjnych, fotogrametrycznych, topograficznych i kartograficznych stwarzało takie możliwości. Na mocy tego porozumienia GUGiK opracował wzorce map w skali 1:25 000, 1:50 000 w układzie 1965, które zamierzał wydawać drukiem. Ostateczne uzgodnienie formy i treści map o klasyfikacji „poufne” oraz wydanie odpowiednich opinii przez Zarząd Operacyjny i Oddział Ochrony Tajemnicy Sztabu Generalnego WP nastąpiło dopiero 18 marca 1977 r. Ustalenia dotyczące formy i treści cywilnych map topograficznych w skalach 1:100 000 i 1:200 000 (poufnych) nastąpiły w 1978 r.

Bardzo dobitny opis implikacji wycofania układu 1942 z cywilnej geodezji i kartografii znajdujemy w opracowaniu105 pracowników Katedry Kartografii Uniwersytetu Warszawskiego: Tajny moduł przejścia pomiędzy układami 1942 i 1965 pozwalał na wzajemne korzystanie z wykonanych prac i wydawanie map wojskowego szeregu skalowego w układzie 1942. Mapy cywilne nadal jednak obejmowała klauzula poufności, co ograniczało ich społeczną funkcję i znaczenie. Mapy opracowane w tym systemie stanowiły pewien przełom w podejściu do potrzeb gos­podarki narodowej i obywateli. Wprawdzie nadal utajniono systemy lokalizacji obiektów, ale zachowano względną kartometryczność treści, bez współrzędnych geograficznych, w pięciu odrębnych strefach, z użyciem dwóch rodzajów odwzorowań. Ciągle jednak nie były to opracowania ogólnodostępne, a korzystanie z nich utrudniały odpowiednie klauzule: do użytku służbowego, poufne, tajne. W układzie 1965 jako pierwszą cywilna służba wydała mapę w skali 1:50 000, 650 arkuszy wydawano w latach 1977-
-1982, od 1980 r. rozpoczęto wydawanie map w skali 1:25 000 (do 1990 r. pokrycie tą mapą wynosiło 80%). Wobec nieprzydatności układu „1965” do opracowania map w mniejszych skalach, obejmujących obszary położone w kilku strefach, zaprojektowano nowe, jednolite dla całej Polski odwzorowanie kartograficzne, nazwane GUGiK-1980. Podział arkuszowy oparty o siatkę kartograficzną niweczony jest przez celowe zniekształcenie osnowy matematycznej dające przesunięcie treści względem siatki rzędu 90 metrów. Mapę wydawano w postaci poszczególnych arkuszy wielkością odpowiadających arkuszom mapy wojskowej układu 1942, ale przesuniętych względem nich o 10´, co uniemożliwiało ich nakładanie. W nim opracowano mapę Polski 1:100 000, której pierwsze arkusze, chociaż opatrzone klauzulą poufne, można było pokazać środowisku międzynarodowemu jako osiągnięcie PRL podczas warszawskiej konferencji Międzynarodowej Asocjacji Kartograficznej w 1982 r. Układ ten nie zastąpił jednak układu 1965, a uzupełnił go jedynie w zakresie wspomnianej mapy w skali 1:100 000 oraz 1:200 000 i 1:500 000
.

Mapy w skali 1:100 000 wykonane w układzie GUGiK-1980 nie miały powiązania z mapami wykonanymi w układzie 1965 (tablica 2). Były opracowywane na podstawie zdezaktualizowanych map wojskowych, bez siatki kilometrowej i z przesuniętą siatką kartograficzną. Map w skali 1:200 000 w odwzorowaniu GUGiK-1980 cywilna służba nie wydała106, mapę w skali 1:500 000 wydano dopiero w 1992 r., ale w układzie 1942. Wprowadzenie układu 1965 cywilna służba odczuwa do tej pory, jeszcze w listopadzie 2009 r. GUGiK ogłosił przetarg na wznowienie druku 257 godeł mapy topograficznej w skali 1:25 000 w tym układzie107. Zmuszenie w 1953 r. cywilnej służby geodezyjnej i kartograficznej do przyjęcia układu 1942, a następnie zakazanie jej w 1968 r. używania tego układu doprowadziło do tego, że w cywilnych opracowaniach możemy dziś spotkać mapy, w których zastosowano trzy powierzchnie (elipsoidy) odniesienia, dwa rodzaje odwzorowań (w kilku wariantach), osiem układów współrzędnych prostokątnych oraz trzy systemy podziału map na arkusze. Ponadto bardzo często mapy tej samej skali różnią się zakresem treści, sposobem redakcji i grafiką108. Trudno zrozumieć ten stan zważywszy na to, że cywilna służba opracowała zdjęcia topograficzne ponad 80% obszaru kraju i poniosła największe koszty związane z przygotowaniem materiałów źródłowych do opracowania map (tablica 3).

część 2 z 2
«« « 1 2


Jak wyznaczyć strefy dojazdu w QGIS
czy wiesz, że...
© 2005-2020 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Bożena Baranek (szefowa Działu Prenumeraty)
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj
  • Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
prześlij newsa

Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
b.baranek@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl

facebook twitter linkedIn Instagram RSS