wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatnościnewsletter
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog

Triangulacja

- «« « część 2 z 2


Jednolity system odniesienia

Mimo spektakularnych połączeń i wielkich akcji pomiarowych, tak naprawę aż do II połowy XX wieku trudno mówić, że powstała jakaś jednolita sieć, nie tylko obejmująca całą kulę ziemską, ale chociażby najbardziej zaawansowaną w tej dziedzinie Europę. Wynikało to z wielu przyczyn. Pomiary obejmowały czasami obszary całych państw, a niekiedy tylko ich części. Kampanie prowadzono w różnych okresach, stosowano różne standardy dokładnościowe, poza tym trwały one niekiedy całe dziesięciolecia. W tym czasie powstawały coraz precyzyjniejsze instrumenty, polepszała się technika obliczeniowa, w końcu pojawiały zupełnie nowe teorie. Powstawały więc różne systemy odniesienia, z reguły ograniczające się do powierzchni jednego lub co najwyżej grupy państw. Trudno zaś mówić o jednorodności, jeśli w poprzek kontynentu lub państwa biegła granica między sieciami wykonanymi na bazie dwóch różnych elipsoid, z różnymi punktami ich przyłożenia i odniesionymi do różnych systemów wysokości.

Lokalne elipsoidy były co prawda dobrze dopasowane do „swoich” obszarów, ale poszczególne krajowe układy odniesienia nie przylegały(pasowały) do siebie. Na ile odbiegały one od współczesnego systemu ilustruje przykład Japonii, w której już w 1870 r. wprowadzono jednolity system odniesienia o nazwie Tokyo Datum, będący podstawą opracowań kartograficznych i nawigacji morskiej wokół wysp japońskich. Po wprowadzeniu ponad sto lat później systemu WGS okazało się, że różnice w lokalizacji statków w starym i nowym układzie dochodziły do 400-500 m.

geodezja

Generałowie Johann Jacob Baeyer i Carlos Ibanes e Ibanez de Ibero

Potrzebny był jednolity (światowy) system odniesienia. W 1861 r. pruski generał i geodeta Johann Jacob Baeyer (1794-1885) wystąpił z inicjatywą utworzenia międzynarodowej organizacji, której zadaniem byłoby założenie europejskiej sieci triangulacyjnej i opracowanie metod pomiarowych. Rok później 15 państw europejskich utworzyło zręby tej organizacji. Dała ona początek Międzynarodowej Asocjacji Geodezyjnej (IAG – International Association of Geodesy), w rękach której znalazły się sprawy związane z zatwierdzaniem niebieskich i ziemskich układów odniesienia. W latach 30. XX wieku pojawiła się z kolei koncepcja wykonania triangulacji obejmującej całą Europę. Ambitne plany pokrzyżował wybuch II wojny światowej. Europa powróciła do tej idei po zakończeniu wojny. Zamysł urzeczywistnili jednak dopiero Amerykanie, gdy w 1950 roku Zarząd Kartograficzny armii USA stworzył jednolity system odniesienia o nazwie ED 50 (European Datum) obejmujący państwa zachodnioeuropejskie oraz gdy w latach 1954-56 wykonano połączenie systemu europejskiego z amerykańskim. ED 50 bazował na elipsoidzie Hayforda 1924 (punkt przyłożenia w Poczdamie) i był rozwijany do 1987 r., czyli do chwili podjęcia przez Międzynarodową Unię Geodezji i Geofizyki (IUGG – International Union of Geodesy and Geophysics) decyzji o stworzeniu zupełnie nowego europejskiego systemu wykorzystującego najnowsze zdobycze technologii satelitarnej i kosmicznej.


Satelity, czyli koniec triangulacji

Utworzenie pojedynczego systemu europejskiego, amerykańskiego czy japońskiego nie rozwiązywało jednak problemu pomiarów interkontynentalnych oraz światowej nawigacji i kartografii. Nie odpowiadały one również potrzebom wynikającym z rozwoju astronomii i nauk kosmicznych. W latach 50. Departament Obrony USA wspólnie z naukowcami i organizacjami z USA i innych krajów przystąpił do opracowania systemu, który spełniłby wysokie wymagania oraz odpowiedział na tak szerokie zapotrzebowanie. Wykonawcą prac była amerykańska wojskowa agencja kartograficzna (DMA – Defense Mapping Agency). Tak powstał World Geodetic System 1960 (WGS 60) – pierwszy światowy geocentryczny system odniesień przestrzennych. Przy tworzeniu nowej (światowej) elipsoidy wykorzystano m.in. najnowsze dane grawimetryczne, pomiary astronomiczno-geodezyjne i obserwacje z naziemnych systemów nawigacyjnych: SHORAN (Short Range Navigation) oraz nowszego i precyzyjniejszego, obejmującego zasięgiem północny Atlantyk – systemu HIRAN (High Range Navigation).

W 1966 r. zdecydowano, że dane grawimetryczne i triangulacyjne oraz obserwacje satelitów dopplerowskich i satelitów geodezyjnych pozyskane już po wprowadzeniu WGS-60 pozwalają na udoskonalenie systemu. Na ich podstawie obliczono parametry dla WGS-66 (a = 6378,145 km; 1:298,25), który rok później wprowadzono w życie. Na bazie 5-stopniowej siatki anomalii grawimetrycznych stworzono wówczas także model geoidy.

Kolejnym ulepszeniem światowego systemu odniesień był WGS 72. Powstał on na bazie kolejnych pomiarów grawimetrycznych i astronomiczno-geodezyjnych, danych pozyskanych ze śledzenia satelitów nawigacyjnych następnej generacji – TRANSIT i SECOR (Sequential Collation of Range) oraz w dużej mierze na serii naziemnych pomiarów dopplerowskich (kampanie w latach 1971-72). Przyjęto wtedy następujące parametry elipsoidy: a = 6378,135 km, spłaszczenie 1:298,26.

Kolejne lata przyniosły znaczną poprawę dokładności danych pozyskiwanych z satelitów, w tym funkcjonującego już systemu Navstar GPS i obserwacji rejestrowanych w technologii VLBI (Very Long Baseline Interferometry). W 1979 r. Międzynarodowa Unia Geodezji i Geofizyki wprowadziła elipsoidę GRS-80 (a = 6378,137 km, 1:298,257). Na początku lat 80. Departament Obrony USA zadecydował, że dotychczasowy system (WGS-72) nie zaspokaja już w wystarczającym stopniu zapotrzebowania związanego z dokładnymi opracowaniami geodezyjnymi. Rozwinięciem WGS-72 stał się więc obowiązujący obecnie na świecie WGS-84. Od chwili wejścia w życie do dzisiaj wprowadzono w nim kilka nieznacznych korekt. System służy przede wszystkim do wykonywania precyzyjnych pomiarów geodezyjnych i nawigacji satelitarnej.

Oprac. AB

część 2 z 2
«« « 1 2




dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze menu_text_pl

Radarowe filmy satelitów ICEYE
czy wiesz, że...
© 2005-2020 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Bożena Baranek (szefowa Działu Prenumeraty)
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj
  • Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
prześlij newsa

Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
b.baranek@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl

facebook twitter linkedIn Instagram RSS