wiadomościmapa firmprenumeratareklamakontaktciasteczka
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
reklama
strona główna rss
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
film
World Trade Center w obiektywie Stanisława Nazalewicza
blog
NAWI

NAWI
DRONY DLA GEODETY

DRONY DLA GEODETY
BENTLEY GEOMAGAZYN

BENTLEY GEOMAGAZYN
TACHIMETRY

TACHIMETRY
SKANOWANIE LASEROWE

SKANOWANIE LASEROWE


reklama
reklama

Przegląd odwzorowań

- część 1 z 4 » »»


Krystyna Podlacha

Przy omawianiu odwzorowań kartograficznych – wykorzystywanych m.in. w systemach informacji przestrzennej SIP (czy szerzej: w systemach informacji geograficznej GIS) – uwzględnić należy cechy charakterystyczne map opracowanych w tych odwzorowaniach. Warto także wskazać trudności, które mogą występować przy równoległym lub wymiennym wykorzystywaniu w SIP map tworzonych na odmiennych podstawach matematycznych.


Różnorodność odwzorowań kartograficznych

W Polsce po drugiej wojnie światowej czyniono starania zmierzające do dostarczenia gospodarce narodowej map, niezbędnych do działań administracyjnych, gospodarczych, planistycznych oraz do celów naukowo-badawczych itp. Niestety, obowiązujące w tych latach przepisy o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej negatywnie zaciążyły na jednolitości osnowy matematycznej tych map. Próby ominięcia tych przepisów spowodowały, że obecnie na rynku krajowym funkcjonuje kilka „mutacji” mapy zasadniczej i map topograficznych o odmiennych podstawach matematycznych. Różnią je zastosowane do ich opracowania odwzorowania kartograficzne, układy współrzędnych płaskich prostokątnych, a także podziały arkuszowe. Zróżnicowania te mogą być źródłem błędów przy wykorzystaniu powyższych map do tworzenia baz danych w systemach informacji przestrzennej oraz mogą utrudniać ich wykorzystanie jako kartograficznego materiału podkładowego do sporządzania komputerowych map tematycznych o zasięgu regionalnym lub krajowym.
Do tych układów współrzędnych i odwzorowań kartograficznych należą:

  • układ współrzędnych płaskich prostokątnych 1965,
  • układ współrzędnych płaskich prostokątnych 1942 – odwzorowanie Gaussa-Krügera,
  • układ współrzędnych płaskich prostokątnych 1992 – odwzorowanie Gaussa-Krügera w pasie 10-stopniowym,
  • układ współrzędnych płaskich prostokątnych 2000 – odwzorowanie Gaussa-Krügera w pasach 3-stopniowych,
  • układy lokalne.

Mapy sporządzone w tych układach są dostępne na rynku krajowym i można je swobodnie wykorzystywać do celów praktycznych i naukowych.


Parametry obowiązującego w Polsce geodezyjnego układu odniesienia

Rozwój metod i techniki pozyskiwania danych astronomicznych, geodezyjnych i geofizycznych oraz współczesne osiągnięcia w dziedzinie numerycznych metod opracowania tych danych stworzyły podstawę do poprawienia teorii ruchu i figury Ziemi oraz rewizji fundamentalnych systemów odniesienia. Na podstawie dopplerowskich pomiarów satelitarnych, a następnie GPS (Global Positioning System), stworzone zostały nowe możliwości dla wprowadzenia wysoko dokładnej metody określania punktów dla potrzeb geodezyjnych. Podjęto prace zmierzające do utworzenia geocentrycznego, globalnego systemu odniesienia zwanego ITRS (International Terrestrial Reference System) opartego na pomiarach w wybranych stacjach światowych.
Wskutek ruchu płyt kontynentalnych położenie stacji światowych nie jest stałe – wraz z ruchem płyt kontynentalnych stacje te przemieszczają się i położenie ich ulega zmianie. Dlatego też przy zakładaniu ITRS pomiary tych punktów odniesione zostały do epoki 1989, a system nazwano ITRS-89. ITRS-89 stał się podstawą do utworzenia europejskiego systemu odniesienia ETRS-89 (European Reference System 1989). Na podstawie ETRS-89 opracowany został ETRF-89 (European Terrestrial Reference Frame 89), znany też pod nazwą EUREF-89.
W roku 1987 JAG oraz Komisja VIII CERCO (Comite Europeen de Responsables de la Cartographic Officielle) powołały specjalną komisję i grupę roboczą, które w ścisłej współpracy podjęły badania i rozwinęły prace organizacyjne nad nowym Europejskim Systemem Odniesienia – ETRS (European Terrestrial System). W pierwszej kolejności kampaniami pomiarowymi (1988 r.) objęto kraje Europy Zachodniej. Wyniki pomiarów poddane zostały wstępnej obróbce, a następnie obliczono całą sieć i ustalono ostateczny wykaz współrzędnych ETRF-89. ETRF-89 wyrażony jest w układzie współrzędnych geograficznych geodezyjnych. W roku 1990 sieć ETRF została rozbudowana w kierunku północnym poprzez włączenie Islandii i Spitsbergenu oraz w kierunku południowym poprzez włączenie Turcji.
W marcu 1992 r. podkomisja EUREF na sympozjum w Bernie zaakceptowała stosowanie w ETRS-89 elipsoidy GRS 80 (Geodetic Reference System 1980). W tym też roku w lipcu – w wyniku międzynarodowych pomiarów satelitarnych GPS – do ETRS-89 włączono 11 punktów na terenie Polski, a także 5 punktów na terenie b. Czechosłowacji, 4 punkty na terenie Węgier i 11 punktów na terenie b. NRD. W następnych latach w Polsce przeprowadzono dalsze terenowe prace pomiarowe oraz obliczenia danych dotyczących nowych punktów podstawowej i szczegółowej osnowy geodezyjnej kraju w celu określenia tych punktów we współrzędnych geograficznych geodezyjnych jednolitego europejskiego układu.
Europejski System Odniesienia charakteryzują następujące parametry:

  • równikowy promień Ziemi a = 6 378 137 m,
  • ziemska stała grawitacyjna (łącznie z atmosferą) GM = 3986005 x 108 m3 s-2,
  • współczynnik dynamiczny kształtu Ziemi (bez uwzględnienia stałej deformacji pływowej) J= 108263 x 10–8,
  • spłaszczenie geometryczne f = 1/298,257222101,
  • prędkość obrotu Ziemi w = 7292115 x 10–11rad×s–1.

Elipsoidę GRS 80 stosowaną w ETRS charakteryzują następujące elementy:

  • półoś równikowa a = 6378137 m,
  • półoś biegunowa b = 6 356 752,3141,
  • kwadrat mimośrodu e2 = 0,006 694 380 022 90,
     
  • kwadrat drugiego mimośrodu e’2 = 0,006 739 496 775 48,
  • trzecie spłaszczenie n = 0,001 679 220 394 63,
  • długość łuku południka od równika do bieguna Q = 10 001 965,7293 m.

 

część 1 z 4
1 2 3 4 » »»





reklama
reklama





2009 created by BRTSOFT.com
© 2005-2017 Geodeta Sp. z o.o.
mapa stronyprenumeratareklamakontakt