Waldemar Spallek
Śnieżka i towarzysze na mapach
Atlas Karkonoszy to efekt współpracy polskich i czeskich środowisk naukowych oraz parków narodowych po obu stronach granicy. W sposób kompleksowy i bilateralny prezentuje zharmonizowane dane dotyczące wielu zagadnień przyrodniczych i społecznych najwyższego pasma górskiego Sudetów.
 Okładka atlasu i mapa przeglądowa (ogólnogeograficzna) 1:100 000 otwierająca publikację
Parki narodowe powoływane są w celu ochrony obszarów o najcenniejszych walorach przyrodniczych i krajobrazowych, co powoduje, że należą do atrakcji turystycznych przyciągających najwięcej turystów. W Polsce prym pod tym względem wiodą dwa parki górskie: Tatrzański Park Narodowy (TPN) i Karkonoski Park Narodowy (KPN) – odpowiednio 3,8 mln i 2 mln odwiedzających w 2017 r. Oba parki, dzięki rozwiniętej turystyce zimowej, stanowią cel wycieczek przez cały rok. Oba też współpracują ze swoimi odpowiednikami w sąsiednich krajach w celu lepszej ochrony cennej przyrody Tatr i Karkonoszy.
Mimo zainteresowania naukowców i turystów parki narodowe rzadko bywają tematami kompleksowych opracowań kartograficznych na miarę atlasów regionalnych. W Polsce jak dotąd ukazały się dwa atlasy Tatrzańskiego PN (1985, 2015) i stosunkowo skromny zestaw map Roztoczańskiego PN (2013). W maju 2021 r. zbiór ten powiększył się o „Atlas Karkonoszy | Atlas Krkonoš”, wspólną publikację KPN i czeskiego Krkonošského Národního Parku (KRNAP).
• Geneza atlasu
KPN i KRNAP obejmują swoim zasięgiem najwyższe pasmo Sudetów i zarazem Średniogórza Europejskiego na północ od Alp. Pomimo niedużej wysokości bezwzględnej w Karkonoszach wykształciły się niemal wszystkie piętra roślinne i klimatyczne charakterystyczne dla gór wysokich. Wyjątkowe cechy krajobrazu i przyrody, w tym występowanie wielu reliktowych gatunków, powodują, że Karkonosze należą do najważniejszych centrów bioróżnorodności w Europie Środkowej, które przyciągają uwagę wielu badaczy przyrody nieożywionej i ożywionej. W ciągu ponad siedemdziesięciu lat badań polskich i czeskich naukowców i leśników zgromadzony został ogromny materiał badawczy, który jednak nie jest w całości jednorodny i porównywalny ze względu na stosowanie odmiennej legislacji, ale też odmiennych metod inwentaryzacji i klasyfikacji czy monitoringu przyrodniczego.
Potrzeba traktowania Karkonoszy jako całości była od dawna oczywista tak dla przyrodników, jak i miłośników gór czy zwykłych turystów. Jednym z tego przejawów były mapy turystyczne obejmujące polską i czeską część pasma. Zacieśnienie współpracy między KPN i KRNAP w latach 90. XX w., a szczególnie po wstąpieniu obu krajów do Unii Europejskiej (UE), umożliwiło realizację wspólnego podejścia do ochrony Karkonoszy. Istotnym elementem współpracy stały się projekty finansowane ze środków UE. Jednym z pierwszych był projekt „Karkonosze w INSPIRE – wspólny GIS w ochronie przyrody”. W efekcie powstał geoportal Karkonoszy (http://geoportal.kpnmab.pl/imap/, http://geoportal.krnap.cz/imap/) obejmujący oba parki, w którym zamieszczono ujednolicone dane dla całego obszaru. Kontynuacją jest projekt „Wspólne podejście do zarządzania Karkonoskim/Krkonošskim Parkiem Narodowym”, którego wymiernym efektem jest m.in. „Atlas Karkonoszy | Atlas Krkonoš”...
Pełna treść artykułu w październikowym wydaniu miesięcznika GEODETA
powrót
|
