wiadomościMiesięcznik GEODETAprenumeratareklamaksięgarniakontaktRODOpolityka prywatnościnewsletter
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog

Archiwum GEODETY


Regulamin internetowego Archiwum GEODETY


1995199619971998199920002001
2002200320042005200620072008
2009201020112012201320142015
201620172018201920202021
| Czerwiec 2016, Nr 6 (253) |


• Klątwa czerwonej pieczątki, czyli jak respektowane jest stanowisko GUNB ws. uwierzytelniania • Narzędzia dla biegłych sądowych w sprawach dotyczących rozgraniczeń i podziałów proponuje Bogdan Grzechnik • Wpis w EGiB a własność nieruchomości – sędzia Magdalena Durzyńska omawia kolejny przypadek z praktyki • ...

powrót

Henryk Bartoszewicz

Wielka kartografia małych miast

Zorganizowaną przez AGAD w Warszawie wystawę „Wielka kartografia małych miast XVII-XIX wieku” można zwiedzać do 24 czerwca. Najciekawsze eksponaty przedstawia dr Henryk Bartoszewicz – autor scenariusza i kurator wystawy.

1. Plan sytuacyjny Golubia i Nowego Miasta Lubawskiego, oryginał 1655 r., kopia 1696 r., Erik Jönsson Dahlbergh, ok. 1:6000, wyd. Samuel Pufendorf, De rebus Carolo Gustavo Sveciae Rege gestis commentariorum libri septem /.../, Norimbergae 1696
1. Plan sytuacyjny Golubia i Nowego Miasta Lubawskiego, oryginał 1655 r., kopia 1696 r., Erik Jönsson Dahlbergh, ok. 1:6000, wyd. Samuel Pufendorf, De rebus Carolo Gustavo Sveciae Rege gestis commentariorum libri septem /.../, Norimbergae 1696
Najstarsze zachowane mapy wielkoskalowe miast Rzeczypospolitej z XVI i XVII w. to głównie kartografika dużych ośrodków: Gdańska, Krakowa, Warszawy i Wilna. Wśród nielicznych map małych miast dominują plany powstałe w okresie wojen prowadzonych na terytorium Rzeczypospolitej, obecnie znajdujące się głównie w zbiorach archiwów, bibliotek i muzeów szwedzkich. Do najcenniejszych należy dzieło Fryderyka Getkanta Topographica practica dedykowane królowi Władysławowi IV. Zawiera ono m.in. wykonane w latach 1634-35 plany Tczewa, Grudziądza, Gniewu, Nowego, Pilawy i Pucka. Ważne miejsce w dziejach kartografii miast polskich zajmują mapy wielkoskalowe sporządzone podczas wojny lat 1655-60 przez szwedzkiego kartografa i rysownika – generała Erika Jönssona Dahlbergha. W zbiorach Biblioteki Królewskiej w Sztokholmie (Kung­liga Biblioteket) przechowywany jest oprawny wolumin kopii prac tego wybitnego szwedzkiego inżyniera wojskowego wykonanych przez autora i przeznaczonych do reprodukowania w dziele Samuela Pufendorfa De rebus a Carolo Gustavo Sveciae rege gestis commentariorum libri septem elegantissimis tabulis aeneis exornaticum triplici indice, które zostało opublikowane w Norymberdze w 1696 r. Oprócz widoków i planów miast dużych obejmuje ono także kartografika: Brodnicy, Brześcia Kujawskiego, Brześcia Litewskiego, Gniewu, Gniezna, Golubia, Nowego Dworu Mazowieckiego, Nowego Miasta Lubawskiego (Nowego Miasta nad Drwęcą), Pińczowa, Pułtuska, Sandomierza i Ujazdu. Natomiast w szwedzkim Archiwum Narodowym (Riksarkivet) znajdują się oryginały wielu prac Dahlbergha. Niektóre ze skartowanych przez niego miast mają też w zbiorach szwedzkich wcześniejsze rękopiśmienne mapy innych autorów, w tym Brodnica (1628 r.), Gniew (1626 r.) i Pułtusk (1634 r.).

Na mapach wielkoskalowych Dahlbergha dominują te elementy treści, które były przydatne podczas operacji wojskowych. Szczegółowo przedstawiono na nich wszelkiego rodzaju fortyfikacje, zarówno dawne, jak i budowane w pierwszej połowie XVII w. Na niektórych mapach wyrysowano projektowane obiekty forteczne. Oznaczano także ważniejsze budowle w granicach fortyfikacji, sieć drożną i hydrograficzną oraz ukształtowanie terenu, co było ważne z punktu widzenia działań militarnych. Zarówno rękopiśmienne prace kartograficzne z okresu drugiej wojny polsko-szwedzkiej, jak i mapy zamieszczone w dziele Pufendorfa zawierające reprodukcje kartografików z tego okresu, głównie autorstwa Dahlbergha, są niezwykle ważnym źródłem z punktu widzenia nie tylko badaczy dziejów kartografii, ale także historyków miast polskich. Wartość dzieła Pufendorfa polega m.in. na tym, że w wielu przypadkach zawiera ono najstarsze plany miast i twierdz polskich, między innymi Golubia i Nowego Miasta Lubawskiego (to dosyć wyjątkowy przypadek mapy wielkoskalowej ukazującej na jednym arkuszu opracowanie kartograficzne dwóch miast – ryc. powyżej)...

Pełna treść bogato ilustrowanego artykułu w czerwcowym wydaniu miesięcznika GEODETA

powrót

dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze edition_article

Jak skanowano największy atlas świata
czy wiesz, że...
© 2005-2021 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj
  • Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
prześlij newsa

Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
egeodeta24@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl

facebook twitter linkedIn Instagram RSS