wiadomościksięgarniaMiesięcznik GEODETAreklamakontaktRODOpolityka prywatnościnewsletter
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog

Archiwum GEODETY


Regulamin internetowego Archiwum GEODETY


1995199619971998199920002001
2002200320042005200620072008
2009201020112012201320142015
201620172018201920202021
| Styczeń 2013, Nr 1 (212) |


• Z widokiem na WTC – wywiad ze Stanisławem Nazalewiczem, geodetą i fotografikiem • Plusy i minusy 2012 – redakcyjny przegląd wydarzeń w branży geodezyjnej i pokrewnych • Obywatelu, znaj granice! – TERYT 2 na finiszu • Szkoła fotointerpretacji, cz. 1 – rozpoczynamy cykl artykułów z praktycznej ...

powrót

Henryk Bartoszewicz

Mapy za karę

Unifikacja Królestwa Polskiego po klęsce powstania styczniowego w świetle źródeł kartograficznych

150 lat od wybuchu powstania styczniowego zachowało się niewiele kartografików z tamtego okresu. Dopiero po stłumieniu zrywu władze w Petersburgu wzięły się do likwidacji resztek autonomii Królestwa Polskiego, co zaowocowało licznymi pracami kartograficznymi.

Już po upadku powstania listopadowego rozpoczął się okres stopniowego zacierania odrębności Króles­twa Polskiego. Statut Organiczny z 1832 r. zlikwidował sejm Królestwa mający współudział w ustawodawstwie. Rada Administracyjna zeszła do roli organu wykonawczego namiestnika, którym został mianowany zdobywca Warszawy Iwan Paskiewicz. Liczbę komisji rządowych zredukowano z pięciu do trzech: sprawiedliwości, spraw wewnętrznych i duchownych oraz przychodu i skarbu. Ministrom szefującym komisjom zmieniono tytuły na dyrektorów głównych. W marcu 1837 r. przemianowano województwa na gubernie, pięć lat później – obwody na powiaty, a powiaty na okręgi. Sporządzona i opublikowana w zakładzie litograficznym Józefa Kośmińskiego między 1837 a 1841 r. mapa Królestwa Polskiego w skali około 1:1 000 000 ukazuje podział administracyjny kraju w okresie między przemianowaniem województw na gubernie a likwidacją obwodów i utworzeniem powiatów (AGAD, Zb. Kart. 43-1) – ryc. 1. W 1845 r. liczbę guberni Królestwa Polskiego zmniejszono z 8 do 5: łącząc gubernie kaliską i mazowiecką, utworzono gubernię warszawską, gubernię kielecką przyłączono do radomskiej, a gubernię podlaską do lubelskiej; jedynie gubernie płocka i augustowska pozostały w swoich granicach. Jednak w okresie międzypowstaniowym nie zlikwidowano całkowicie odrębności Królestwa Polskiego.

Władze powstania styczniowego w sprawach ustrojowych nie nawiązały do struktur państwowych okresu Królestwa Polskiego doby konstytucyjnej i wojny polsko-rosyjskiej lat 1830-31. Formując strukturę podziałów administracyjnych, nie ograniczyły się jedynie do obszaru Królestwa Polskiego, a objęły nią terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Zamieszczona w pracy Stefana Kieniewicza Powstanie styczniowe (wydanie II, Warszawa 1983, PWN) mapa opatrzona tytułem Powstańczy ustrój administracyjny z 1863 r. Podział na województwa ukazuje strukturę administracyjną ziem Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1772 r. Wielkie Księstwo Poznańskie podzielono na trzy województwa (poznańskie, średzkie i bydgoskie), Prusy Zachodnie na dwa (pomorskie i chełmińskie), Królestwo Polskie na osiem (płockie, kaliskie, mazowieckie, augus­towskie, podlaskie, lubelskie, sandomierskie i krakowskie), a tzw. ziemie zabrane na dwanaście (kowieńskie, inflanckie, wileńskie, grodzieńskie, nowogródzkie, mińskie, witebskie, mohylewskie, wołyńskie, poleskie, podolskie i kijowskie). Województwa podzielono na powiaty. Natomiast dla całości ziem pierwszego zaboru austriackiego utrzymano nazwę Galicja, dzieląc ten obszar na obwody...

Pełna treść artykułu w styczniowym wydaniu GEODETY

powrót

dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze edition_article

Uber "naprawia" GPS w miastach
czy wiesz, że...
© 2005-2021 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj
  • Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
prześlij newsa

Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
egeodeta24@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl

facebook twitter linkedIn Instagram RSS