wiadomościMiesięcznik GEODETAprenumeratareklamaksięgarniakontaktRODOpolityka prywatnościnewsletter
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog
|2021-08-26| GNSS, Geodezja, Edukacja

Szczeliniec Wielki jest wyższy o 3 metry niż podają atlasy i podręczniki

Najnowsze pomiary geodezyjne Szczelińca Wielkiego wskazują, że wysokość szczytu podawana w podręcznikach i atlasach – 919 m n.p.m. – jest zaniżona o 3 metry. Najwyższy punkt Gór Stołowych – Fotel Pradziada, zwany również Tronem Liczyrzepy, ma wysokość 922,01 m względem poziomu Morza Północnego.


Szczeliniec Wielki jest wyższy o 3 metry niż podają atlasy i podręczniki <br />
Niwelacja precyzyjna w Górach Stołowych w 2021 r. przeprowadzona przez SKN Geodetów z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu wraz z opiekunami
Niwelacja precyzyjna w Górach Stołowych w 2021 r. przeprowadzona przez SKN Geodetów z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu wraz z opiekunami
Szczeliniec Wielki jest wyższy o 3 metry niż podają atlasy i podręczniki <br />
Niwelacja precyzyjna w Górach Stołowych - inż. Adam Pałęcki, przewodniczący SKN Geodetów
Niwelacja precyzyjna w Górach Stołowych - inż. Adam Pałęcki, przewodniczący SKN Geodetów
Szczeliniec Wielki jest wyższy o 3 metry niż podają atlasy i podręczniki <br />
Niwelacja precyzyjna w Górach Stołowych - dr inż. Kamil Kaźmierski, dr inż. Adrian Kaczmarek, inż. Adam Pałęcki
Niwelacja precyzyjna w Górach Stołowych - dr inż. Kamil Kaźmierski, dr inż. Adrian Kaczmarek, inż. Adam Pałęcki

Ile wynosi wysokość Szczelińca?
Pracownicy Instytutu Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu wraz ze studentami wykonali pomiary wysokości najwyższego punktu Gór Stołowych. W pracach wykorzystali niwelację precyzyjną, pozwalającą na osiąganie submilimetrowych dokładności, a także pomiary grawimetryczne przyspieszenia siły ciężkości oraz systemy GNSS: GPS, GLONASS, Galileo i BeiDou. W wyniku pomiarów okazało się, że przyjęta wysokość najwyższego punktu Szczelińca Wielkiego jest nieprawidłowa, a właściwa wysokość wynosi 921,84 m nad poziomem Morza Bałtyckiego oraz 922,01 m nad poziomem Morza Północnego.

Skąd wynika różnica pomiędzy poziomem Morza Bałtyckiego i Północnego?
W Polsce obowiązują obecnie dwa układy wysokościowe: PL-KRON86-NH (odniesiony do mareografu w Kronsztadzie koło Sankt Petersburga, który mierzy średnią wysokość poziomu Morza Bałtyckiego) oraz PL-EVRF2007-NH (odniesiony do mareografu w Amsterdamie, który mierzy średnią wysokość poziomu Morza Północnego). Układ PL-EVRF2007-NH jest nowszy i bazuje na pomiarach satelitarnych GNSS oraz wykorzystaniu pomiarów naziemnych – głównie niwelacji precyzyjnej. Starszy układ PL-KRON86-NH oparty był wyłącznie na pomiarach naziemnych przeprowadzonych kilkadziesiąt lat temu, bez obserwacji satelitarnych, przez co można go stosować jedynie do końca roku 2023 r. Po tym okresie wszystkie wysokości punktów na terenie Polski, podobnie jak w wielu krajach Europy Zachodniej, będą wyrażone względem mareografu w Amsterdamie. Różnica pomiędzy jednym i drugim układem wysokościowym waha się od 13 do 20 cm w zależności od regionu Polski. Na Szczelińcu Wielkim różnica ta wynosi 17 cm, stąd różne wysokości Szczelińca w zależności od przyjętego układu odniesienia.

Dlaczego Tron Liczyrzepy?
W Górach Stołowych skały przyjmują różnorodne formy przypominające swoim wyglądem zwierzęta i ludzi. Można tam spotkać Małpoluda, Psa, Wielbłąda, Mamuta, Słonia, Żółwia, Sowę, Głowę Emilki, Dzwoniący Kamień, Maszkarę, Bumerang, Zimną Dziurę, Szczebrzeszyńską Skałę, Murzynka, Babę, Blondyna, Piątala, Kaczęta, Dymny Kamień, Telewizor, Dzban, Gardziel, Serce Liczyrzepy, a także wejść do wąwozów Piekiełko i Diabelskiej Kuchni, a nawet odwiedzić Czyściec i Niebo. Forma skalna będąca zarazem najwyższym dostępnym punktem przypomina swoim kształtem fotel lub tron. Stąd przyjęło się, że na najwyższym fotelu zasiada Duch Gór – Liczyrzepa, zwany także Pradziadem.

Dlaczego nie wystarczy pomierzyć wysokości techniką GPS?
Pomiary satelitarne GNSS (GPS, GLONASS, Galileo, BeiDou) podają geometryczne wysokości punktów na podstawie pomiarów odległości satelita-odbiornik. Są to pomiary typowo geometryczne, niepowiązane z przyspieszeniem grawitacyjnym Ziemi. Natomiast wysokości, którymi się posługujemy – są to wysokości wyrażone względem poziomu morza. Przebieg spokojnego poziomu morza, czyli powierzchnia tak zwanej geoidy, jest niejednorodny ze względu na różną gęstości skał w skorupie ziemskiej. Tych różnic systemy satelitarne GNSS nie są w stanie wychwycić. Pomiary wysokości GNSS muszą być zatem korygowane modelem wysokości morza w danym punkcie, który nazywa się modelem geoidy.

Jednakże w terenach górskich model geoidy nie jest dokładny ze względu na różne gęstości skał i niejednorodny przebieg poziomu morza „przeciągniętego” pod kontynent. Dlatego też do określenia właściwej i najbardziej dokładnej wysokości punktów należy stosować niwelację precyzyjną wraz z poprawkami z pomiarów grawimetrycznych przyspieszenia siły ciężkości pola grawitacyjnego. Tak też zostały pomierzone różnice wysokości pomiędzy punktem wysokościowym (reperem) u podnóża Szczelińca w Karłowie (stanowiącym punkt państwowej geodezyjnej osnowy podstawowej) a reperami znajdującymi się wokół Schroniska na szczycie Szczelińca. Jedynie ostatni odcinek pomiędzy reperami na szczycie i najwyższym punktem został pomierzony różnicowo techniką GNSS z tego względu, że Fotel Pradziada jest niedostępny dla niwelacji precyzyjnej i nie można ustawić stabilnie łaty geodezyjnej w najwyższym punkcie. Przyjęta technika pomiarowa pozwala wyznaczyć wysokości punktów z dokładnością do pojedynczych centymetrów.

Ostatecznie po opracowaniu danych bieżących i archiwalnych oraz uwzględnieniu poprawek, okazało się, że wysokość Szczelińca Wielkiego nie wynosi 919 m, lecz 922 m i jeden centymetr względem poziomu Morza Północnego. Z tego powodu, trzeba będzie zaktualizować wysokość Gór Stołowych w podręcznikach oraz atlasach.

Pomiary geodezyjne Gór Stołowych
Pomiary geodezyjne w Górach Stołowych przeprowadzane są regularnie od blisko 50 lat przez Studenckie Koło Naukowe Geodetów Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Przez wiele lat prace te nadzorowane były przez zasłużonych opiekunów SKN Geodetów– dr. inż. Krzysztofa Mąkolskiego oraz dr. inż. Mirosława Kaczałka. Zazwyczaj mierzone były deformacje Szczelińca Wielkiego. Celem tych prac było określenie stabilności i bezpieczeństwa poszczególnych form skalnych. Dlatego też pracownicy Instytutu Geodezji i Geoinfomatyki zainstalowali sieć reperów oraz punkty do pomiarów poziomych i satelitarnych GNSS u podnóża i na szczycie Szczelińca. Punkty te są regularnie monitorowane w ramach organizowanych obozów studenckich w Górach Stołowych.

W 2021 r. podczas wakacyjnego obozu został również pomierzony najwyższy szczyt gór, który wcześniej nie był przedmiotem zainteresowania. Odkryta 3-metrowa różnica wprawiła geodetów w takie zakłopotanie, że pomiary musieli powtórzyć wielokrotnie, aby potwierdzić wyniki. Każdy kolejny pomiar utwierdzał w przekonaniu, że właściwą wysokością Szczelińca jest 922 m. Jak się okazało, wysokość podawana w atlasach – 919,2 m – dotyczy słupa sieci astronomiczno-geodezyjnej, który obecnie znajduje się pod tarasem widokowym przy Fotelu Pradziada, a nie najwyższego punktu Gór Stołowych.

Pomiar i opracowanie danych w 2021 r. wykonali byli i obecni opiekunowie SKN Geodetów – prof. dr hab. inż. Krzysztof Sośnica, dr inż. Adrian Kaczmarek oraz dr inż. Kamil Kaźmierski.

Źródło: IGiG UPWr


«« powrót

dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze news_pl
ja dziś otwieram szampana. szczeliniec urósł. jest okazja, żeby się napić.
 1 
 3 
odpowiedz zgłoś
a na geoportalu :) Na podstawie danych z cieniowania na geoportal.gov.pl mamy 921.60 w PL-Kron86-NH przy siatce 1x1. czyli bardzo blisko.Gratuluję i pozdrawiam
 1 
odpowiedz zgłoś
2 komentarze



zobacz też:



wiadomości

słowo kluczowe
kategoria
rok
archiwum
Skanery laserowe pomagają kręcić "Grę o tron"
czy wiesz, że...
© 2005-2021 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj
  • Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
prześlij newsa

Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
egeodeta24@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl

facebook twitter linkedIn Instagram RSS