wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatności
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog

Geoludzie


ABCDFGHKLMNOPRSŚTWZ

Tadeusz Banachiewicz (1882-1954)


Urodził się w Warszawie 13 lutego 1882 roku w rodzinie ziemiańskiej. W 1900 roku ukończył gimnazjum, uzyskując srebrny medal, a w 1904 roku – Wydział Fizykomatematyczny Uniwersytetu w Warszawie (złoty medal za pracę "Badania stałych redukcyjnych heliometru Repsolda Obserwatorium Pułkowskiego"). W latach 1906-07 studiował w Getyndze, następnie pracował w obserwatorium w Pułkowie (1907-08) i Warszawie (1908-09). W 1910 roku został asystentem w obserwatorium w Kazaniu, gdzie pięć lat później habilitował się na miejscowym uniwersytecie. W latach 1915-18 przebywał na uniwersytecie w Dorpacie (dzisiaj Tartu, Estonia), gdzie był profesorem astronomii, a od 1918 roku dyrektorem. Powrócił do Polski, krótko był docentem geodezji na Politechnice Warszawskiej, po czym przeniósł się do Krakowa. W 1919 roku został profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego i dyrektorem obserwatorium astronomicznego.

W 1926 roku Banachiewicz zainicjował w ramach Bałtyckiej Komisji Geodezji pierwsze prace grawimetryczne w Polsce i precyzyjne pomiary niwelacyjne wzdłuż trasy Kraków-Kielce. W 1927 roku skonstruował chronokinematograf - aparat filmowy do fotografowania nieba sprzężony z zegarem i wykorzystywany do badań zaćmienia Słońca. W listopadzie 1939 roku aresztowany przez Niemców (Sonderaktion Krakau) i przez trzy miesiące przebywał w obozie Sachsenhausen. Wrócił na uniwersytet, ale w 1941 roku został przez Niemców wysłany na urlop, a potem odesłany na emeryturę. W 1945 roku po zakończeniu wojny ponownie został dyrektorem obserwatorium w Krakowie i pełnił tę funkcję do śmierci. W latach 1945-51 sprawował funkcję profesora w Katedrze Geodezji Wyższej i Astronomii na wydziałach politechnicznych Akademii Górniczej w Krakowie. Pierwszą publikacją Banachiewicza była notatka w renomowanym "Astronomische Nachrichten" z 1903 roku na temat zakrycia gwiazdy stałej przez Jowisza. W wieku 24 lat wysłał do Akademii Paryskiej pracę opisującą rozszerzenie twierdzenie Lagrange'a o trzech ciałach. Największym jego osiągnięciem było stworzenie rachunku krakowianowego (1925), metody upraszczającej i wydatnie skracającej prowadzenie skomplikowanych obliczeń matematycznych w epoce przedkomputerowej. Użytkowa strona krakowianów wykorzystywana była głównie w astronomii, geodezji i mechanice. Liczne osiągnięcia Banachiewicza w dziedzinie astronomii były możliwe właśnie dzięki zastosowaniu rozwiązań krakowianowych, jak chociażby w jego wzorze poligonometrii, który wraz z krakowianowo ujętą metodą najmniejszych kwadratów został wykorzystany w wyjaśnieniu zagadnienia libracji Księżyca. Metodami krakowianowymi powszechnie wyrównywano sieci triangulacyjne, obliczano błędy pomiarów geodezyjnych, długość łuku południka. Podstawą rachunku krakowianowego była metoda obliczeń oparta na mnożeniu i dodawaniu liczb. Było to związane z rozwojem maszyn liczących (arytmometrów) i odchodzeniem od XIX-wiecznych technik, w których powszechnie wykorzystywano tablice logarytmiczne.

Tadeusz Banachiewicz był prekursorem polskiej radioastronomii (z jego inicjatywy powstał w Polsce pierwszy radioteleskop), pomiarów grawimetrycznych i wykorzystania w obliczeniach maszyn liczących. Obliczył orbitę Plutona i zmodyfikował wyznaczanie orbit parabolicznych metodą Olbersa. W 1925 roku założył czasopismo "Acta Astronomica" i został jego redaktorem naczelnym, wydał 5 tomów "Rocznika Astronomicznego". Był autorem 240 rozpraw i prac naukowych na temat mechaniki nieba, astronomii sferycznej i geodezji. Od 1922 roku Banachiewicz był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, a od 1952 - członkiem Polskiej Akademii Nauk. W latach 1932-38 pełnił funkcję wiceprezesa Międzynarodowej Unii Astronomicznej, był wieloletnim prezesem Polskiego Towarzystwa Astronomicznego i członkiem-korespondentem Royal Astronomical Society w Londynie. Tytuł doktora honoris causa nadały mu uniwersytety w Warszawie, Poznaniu i Sofii. Jego imieniem nazwano jedną z planetoid i krater na Księżycu. Zmarł 17 listopada 1954 roku w Krakowie.

Oprac. AB









Model 3D Piaseczna na bazie danych z UAV
czy wiesz, że...
© 2005-2020 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Bożena Baranek (szefowa Działu Prenumeraty)
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj
  • Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
b.baranek@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl
facebook twitter Instagram RSS