wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatnościnewsletter
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog

Księstwo Warszawskie i Królestwo Polskie

- «« « część 5 z 5



W XIX w. w Europie dzięki różnym wynalazkom dynamicznie rozwijały się metody reprodukcji map. Po litografii wprowadzonej w 1815 r., zastosowano staloryt (1820), a następnie w 1837 r. – galwanoplastykę. W 1851 r. w procesie reprodukcji map została zastosowana fotografia, fotocynkopia, heliograwiura, fotochemigrafia i wreszcie w 1892 r. litografia na maszynie rotacyjnej. Rozwój tych metod sprawił, że mapy były drukowane w dużych nakładach i stawały się powszechnie dostępne.

Wielki wpływ na rozwój kartografii wojskowej we wszystkich państwach europejskich miała I wojna światowa. W Niemczech Landesaufnahme – Centralny Urząd Pomiarów Kraju podlegał Sztabowi Generalnemu. W 1914 r. zatrudniał blisko tysiąc pracowników, dzięki czemu zdołał przygotować szczegółowe i stosunkowo aktualne mapy Prus i państewek Rzeszy; były to mapy w skali od 1:25 000, 1:100 000 do 1:800 000. Dla terenów państw sąsiednich Niemcy dysponowały przedrukami map francuskich w skali 1:80 000 i belgijskich 1:60 000, a dla obszarów na wschodzie – mapą w skali 1:100 000 opracowaną na podstawie mapy rosyjskiej w skali 1:84 000 i 1:126 000.

W Niemczech nie przywiązywano większej wagi do organizacji służby topograficznej i kartograficznej na czas wojny. Uważano, że skoro ma ona trwać 5-6 miesięcy, służba taka na polu walki będzie niepotrzebna. Przekształcenie się wojny ruchowej w pozycyjną spowodowało, że opracowane w czasie pokoju mapy nie zaspokajały potrzeb wojsk. Pośpiesznie więc w kwaterze głównej utworzono stanowisko szefa służby pomiarów wojennych (Kriegsvermessungsschef), a następnie zorganizowano 28 oddziałów pomiarowych; każdy liczył 50 różnych specjalistów. Ich zadanie polegało na wykonywaniu pomiarów geodezyjnych, zdjęć topograficznych, prac fotogrametrycznych, kartograficznych i reprodukcyjnych. Geodeci odszukiwali punkty triangulacyjne, zagęszczali istniejącą sieć, wykonując ciągi poligonowe i niwelacyjne oraz budowali wieże triangulacyjne. Wyniki ich pracy szczególnie ceniła artyleria operująca z zakrytych stanowisk ogniowych. Topografowie sporządzali zdjęcia topograficzne w dużej skali (nawet 1:5000), aktualizowali mapy, robili plany bateryjne i plany okopów. Fotogrametrzy wykonywali fotoszkice, nanosili siatki kilometrowe na zdjęcia lotnicze, sporządzali fotomapy, perspektywiczne zdjęcia panoramowe. Prace kartograficzne polegały na opracowaniu map specjalnych, przygotowaniu nadruków z sytuacją taktyczną, sporządzaniu modeli (makiet) terenu. Oddziały dysponowały prasami zdolnymi do wydrukowania wszystkich swoich prac, zorganizowano również pociągi-drukarnie. Do oddziałów pomiarowych włączono geologów, którzy opracowywali mapy wód gruntowych, minerskie, surowców oraz udzielali porad w zakresie prowadzenia prac ziemnych.

We Francji w chwili wybuchu wojny podstawowa mapą w skali 1:80 000 była przestarzała, gdyż jej opracowanie zakończono 32 lata wcześniej. Już pierwsze miesiące wojny ujawniły jej niedostatki a także brak właściwych struktur służby kartograficznej i pomiarowej. W pierwszej kolejności utworzono w trzech armiach (II, V i VII) oddziały do przygotowania danych wyjściowych do ostrzału, po kilku miesiącach oddziały takie powstały we wszystkich armiach. Na specjalnych kursach przeszkolono w tym celu kilkuset żołnierzy. W dniu mobilizacji w każdej armii było zaledwie 2 oficerów geografów, w dniu zawieszenia broni – już 70 oficerów i 1100 szeregowych. Oddziały wykonujące pomiary geodezyjne założyły gęstą sieć punktów (średnia odległość między nimi 1,5 km). Były one podstawą prowadzenia ognia przez artylerię, a jednocześnie stanowiły osnowę pomiarową do opracowania zdjęć topograficznych, a następnie map w skali 1:10 000, 1:25 000 i 1:50 000. Oprócz map topograficznych oddziały opracowywały mapy specjalne: widoczności, artyleryjskie, lotnicze, drogowe, kolejowe, ukształtowania terenu. W okresie 1914-1918 służba geograficzna Francji wydała ponad 50 milionów arkuszy map, w tym 16 milionów artyleryjskich planów kierowania ogniem. Pruski generał Fritz von Below tak wypowiedział się na temat porażki pod Sommą: Francuzi mieli nad nami przewagę, albowiem prowadzili celniejszy ostrzał przy pomocy dobrych map.

Doświadczenia wyniesione z wojny sprawiły, że wojskowe służby geograficzne znalazły stałe miejsce w strukturach wszystkich armii, a mapy zaczęto traktować jako ważny oręż, bez którego nie można prowadzić żadnych działań wojskowych.

© E. Sobczyński

część 5 z 5
«« « 1 2 3 4 5




dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze menu_text_pl

Podnoszenie mostu na budowie Świątyni Opatrzności Bożej
czy wiesz, że...
© 2005-2020 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Bożena Baranek (szefowa Działu Prenumeraty)
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj
  • Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
prześlij newsa

Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
b.baranek@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl

facebook twitter linkedIn Instagram RSS