Wymiana danych formatem GML w powiatach: oczami WINGiK-ów i geodetów

Wydawać by się mogło, że kontrola tego zagadnienia powinna wiązać się ze sprawdzeniem, czy powiat:
• dostosował lub utworzył zgodne z obowiązującymi rozporządzeniami bazy danych EGiB, BDOT500 i GESUT;
• wydaje i przyjmuje od wykonawców prac geodezyjnych dane wyłącznie w postaci plików GML dla poszczególnych baz danych;
• w sposób automatyczny aktualizuje swoje bazy z wykorzystaniem otrzymanych od wykonawców geodezyjnych plików GML.

• Kontrole WINGiK-ów

WINGiK-owie w toku kontroli co do zasady mogą analizować różne dowody – od samodzielnie pobranych próbek danych do pisemnych, a nawet ustnych, oświadczeń. Jednak GUGiK w oficjalnym dokumencie, jakim jest „Metodyka kontroli” (aktualna wersja 1.05 z 23 czerwca 2025 r.), dość lakonicznie wskazał, że WINGiK w zakresie kontroli formatu wymiany danych powinien „na podstawie zestawień, dokumentów, raportów przekazanych przez starostę dokonać oceny zadania” i „ustalić, czy dane do aktualizacji baz danych zasobu przekazywane są w postaci plików w formacie GML (§ 42 ust. 1 rozporządzenia w sprawie standardów)”.

Podejście WINGiK-ów do kontroli wymiany danych w formacie GML nie jest jednakowe. Część z nich nie uznaje za właściwe stosowania do wymiany danych plików GML wraz z dodatkowymi plikami w innych formatach. Jeden w podsumowaniu ustaleń napisał: „Jak wynika z wyjaśnień Starosty, dane do aktualizacji baz są przekazywane w formacie EMU, EOB, EOM, ze względu na domyślną formę wymiany danych w formacie EWMAPA. Działanie takie jest niezgodne z § 35 ust. 4 i § 42 ust. 1 rozporządzenia w sprawie standardów”.

Z kolei innym inspektorom do wystawienia oceny pozytywnej i uznania, że wymiana jest realizowana prawidłowo, wystarcza tylko to, że geodeci wraz z operatem przekazują pliki w formacie GML. Wpływu na ocenę nie mają wówczas: równoległe stosowanie formatu natywnego, prowadzenie dla części powiatu mapy zasadniczej (czasem także ewidencyjnej) w postaci analogowej, błędy walidacji wydawanych lub otrzymywanych plików GML czy występowanie w bazach danych błędów, które w praktyce uniemożliwiają poprawne wydanie danych w formacie GML. Przykładowo jeden ze starostów przekazał kontrolującym następującą pisemną informację: „Dane do aktualizacji baz danych od 1 stycznia 2024 r. EGiB, BDOT500 i GESUT przekazywane są przez wykonawców w postaci plików w formacie GML i GIV”. Mimo to kontrolujący stwierdzają w podsumowaniu, że „Na podstawie dokonanych ustaleń nie stwierdzono występowania nieprawidłowości ani stanu niepożądanego w zakresie formatu przekazywanych przez wykonawców prac geodezyjnych plików do aktualizacji baz zasobu”.

Niektóre powiaty otwarcie preferują inny – niż za pomocą plików w formacie GML – sposób aktualizacji baz danych. W jednym z wystąpień pokontrolnych można znaleźć następujące wyjaśnienia geodety powiatowego: „Zachęcanie wykonawców prac do korzystania z oprogramowania (…) jest podyktowane troską o jakość danych geodezyjnych i bezpieczeństwo tych danych. Jednocześnie, co należy podkreślić, format ten nie jest »narzucany« wykonawcom prac geodezyjnych. Aczkolwiek trudno kwestionować stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości, to sprawą nadrzędną jest, jak się wydaje, jakość przekazywanych danych i możliwość zasilenia nimi prowadzonych baz danych”.

Niestety, w żadnym z wystąpień pokontrolnych nie odnaleźliśmy trzyetapowego sprawdzenia, o którym pisaliśmy na początku. Wydaje nam się, że bez tego typu sprawdzenia nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy cały proces, którego efektem miałaby być automatyczna aktualizacja baz z wykorzystaniem plików GML, jest faktem, czy tylko teorią.

• Wyniki ankiety Geoforum.pl

Na początku czerwca br. przeprowadziliśmy na Geoforum.pl ankietę, w której pytaliśmy badanych, czy w powiatach, na terenie których wykonują prace geodezyjne, aktualizacja powiatowych baz danych (EGiB, BDOT500 i GESUT – w przypadku ich utworzenia) przebiega w sposób automatyczny z wykorzystaniem plików wymiany w formacie GML.

Po przeanalizowaniu wszystkich odpowiedzi otrzymaliśmy następujące wyniki:
• 37% powiatów – jest automatyczna aktualizacja z wykorzystaniem GML;
• 7% powiatów – brak automatycznej aktualizacji z wykorzystaniem GML;
• 53% powiatów – niejednoznaczne odpowiedzi; badani wskazywali zarówno „tak”, jak i „nie”;
• 3% powiatów – brak danych.
Wyniki z podziałem na województwa pokazuje mapa poniżej.

Pewnych dodatkowych informacji przynoszą uwagi ankietowanych. Po uważnym zapoznaniu się z nimi doszliśmy do wniosku, że niektórzy badani utożsamili automatyczną aktualizację baz danych z wykorzystaniem plików GML, o którą pytaliśmy, z załączaniem plików GML (obok plików natywnych) do przekazywanych wyników prac, żeby spełnić wymóg. Zapewne właśnie z tego powodu dla tak wielu powiatów uzyskaliśmy niejednoznaczne odpowiedzi. Brak rozróżnienia między „aktualizacją” a „wymianą” pokazuje też, że GML wciąż jeszcze jest oswajany przez środowisko geodetów.

Wybrane komentarze:

• W powiecie XYZ konieczność zamawiania baz danych z wyborem formatu KCD lub GML. Często wydawane są pliki KCD zamiast GML. Są też problemy ze schematem aplikacyjnym.

• Powiat wręcz sugeruje oddawanie w formacie GIV, bo system rzekomo im nie przyjmuje GML.

• Plik GML wygenerowany z programu turboXYZ nie jest wczytywany do programu ewXYZ.

• W ośrodkach pracujących na KCD z wielką łaską wydają plik do modyfikacji GML i z wielką łaską importują pliki GML, dając podświadomie do zrozumienia, żeby dołączać też KCD.

• Plik GML można przekazać nawet pusty, byleby tylko posiadał nazwę ID_pracy-egib-bdot500-gesut.gml, a wszystko przekazuje się w plikach KCD.

• W powiecie ABC trzeba przekazać plik GML, ale również i KCD. Bez pliku KCD prace nie będą przyjęte. Modyfikacja danych EGiB tylko przez plik KCD.

• W powiecie EDF mapa ewidencyjna... w praktyce to DXF. Ośrodek w ogóle nie aktualizuje danych GML-ami otrzymywanymi od wykonawców.

• W Jastrzębiu-Zdroju weryfikuje się poprawność plików GML skrupulatnie. Dzięki temu bazy danych EGiB, BDOT500 i GESUT są aktualizowane automatycznie praktycznie w dniu przyjęcia dokumentacji geodezyjnej do PZGiK.