Problem tzw. pieczątkowców, realizacja prac geodezyjnych bez wystawiania faktur czy wykonywanie prac przez pracowników SGiK to zjawiska szeroko dyskutowane, których – zdaniem części środowiska – nie sposób traktować inaczej niż jako przejawy nieuczciwej konkurencji wobec podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, płacących podatki i zatrudniających pracowników. Sposobem na ich ukrócenie w opinii niektórych mógłby być jawny i łatwo dostępny ogólnopolski rejestr prac geodezyjnych. Jednak czy takie „uwolnienie” niosłoby za sobą tylko pozytywne skutki?
Chcąc poznać zdanie czytelników Geoforum.pl w tej sprawie, przygotowaliśmy specjalną ankietę. W dniach 17–25 czerwca br. wypełniło ją ponad 300 osób. Serdecznie dziękujemy!
Zdaniem 60% badanych rejestr prac geodezyjnych nie powinien być jawny i publicznie dostępny „w zakresie informacji o obszarze pracy, jej celu, kierowniku, wykonawcy i datach zgłoszenia i przyjęcia do PZGiK”. Odmiennego zdania było 40% ankietowanych.
W kolejnych dwóch pytaniach zwolennicy i przeciwnicy uwolnienia rejestru mogli wskazać, z którym spośród zaproponowanych przez redakcję Geoforum.pl stwierdzeń zgadzają się najbardziej.
Zdaniem połowy przeciwników jawność rejestru będzie stanowić zagrożenie dla konkurencji i tajemnicy przedsiębiorstwa. 32% uznało, że to temat zastępczy i czas skończyć z ciągłymi zmianami w przepisach, a 15% – że uwolnienie będzie skutkować niepotrzebną presją na geodetów ze strony zleceniodawców. Natomiast 3% przeciwników zaznaczyło stwierdzenie, że „administracja geodezyjna znów będzie musiała zmieniać oprogramowanie i ponosić zbędne koszty”.
Największy odsetek zwolenników uwolnienia rejestru – 42% – wskazał, że dzięki jawnemu rejestrowi łatwiej będzie zidentyfikować pieczątkowców oraz pracowników SGiK wykonujących prace geodezyjne i ukrócić te zjawiska. Niewielu mniej, bo 31%, za największą zaletę uwolnienia uznało możliwość sprawdzania przez klientów, czy zlecona przez nich praca zakończyła się już pozytywną weryfikacją i przyjęciem operatu. 19% zwolenników za kluczowy argument za uwolnieniem rejestru uznało możliwość ukrócenia weryfikacji prac poza kolejnością, a 8% wybrało stwierdzenie „organy państwowe, jak np. KAS, będą mogły lepiej wykonywać swoje zadania”.
Dodatkowe opinie i przemyślenia uczestników badania na temat rejestru można znaleźć w uwagach do ankiety. Poniżej publikujemy niektóre z nich.
Wybrane głosy przeciwników uwolnienia rejestru:
• Jeśli chodzi o ten temat, wystarczyłoby po prostu udostępnić zaznaczony obszar roboty wraz z jej nazwą i datą przyjęcia. Reszta danych, jak kierownik prac czy wykonawcy, mogłaby być kontrowersyjna.
• Po co firma X ma wiedzieć, ile jej konkurencja z firmy Y ma prac zgłoszonych? Bezsens.
• Rejestr powinien być dostępny tylko dla organów państwowych, takich jak KAS.
• Jest to ujawnienie bazy klientów. Klient też może nie życzyć sobie upubliczniania informacji, z usług którego geodety korzysta.
• Zaznaczam „nie”, bo kto ma się dowiedzieć, to i tak się dowie. A upublicznianie wykazu prac to proszenie się o kłopoty. Ludzie generalnie na geodezji znają się jak świnia na kosmosie i jak jeden z drugim zobaczy, że zasięg prac obejmuje jego działkę, to będą pretensje, że mu z „urzędu” granic nie zrobili (nie ma znaczenia jaka praca). Po drugie nie każdy klient chce się chwalić, że coś się u niego dzieje. Bez przesady z tą jawnością, organy państwowe sobie poradzą, zainteresowani też. Rejestr nie pokaże prac niezgłoszonych. A te zgłoszone to też może być tajemnica (państwa, klienta, przedsiębiorstwa).
• Przyczyną sprzeciwu jest przede wszystkim ochrona własności. Nie powinny być dostępne publicznie informacje, jakie prace geodezyjne właściciel nieruchomości zleca na swojej działce.
• Informacje o tym, gdzie wykonywane są prace, przez kogo i w jakim tempie mają dla dużych firm ogromną wartość. Dzięki takim danym mogą one łatwiej przejmować rynek i budować przewagę kosztem mniejszych podmiotów. Osobiście uważam, że uwalnianie danych jest porażką naszej branży, a osoby, które do tego doprowadzają, działają na jej niekorzyść.
• Uważam, że powinien być jeden ogólnopolski rejestr prac geodezyjnych, ale nie powinien on mieć charakteru jawnego. Taki ujednolicony system powinien służyć jedynie GGK oraz WINGiK-om do bieżącego monitorowania liczby zgłaszanych prac, terminów weryfikacji, pieczątkowców itd. Jawność rejestru dla zwykłego obywatela wprowadziłaby więcej zamieszania niż pożytku, bo np. geodeta, zgłaszając mapę do celów projektowych dla dużej inwestycji liniowej, podaje jej zakres, a nadpobudliwy Kowalski po zobaczeniu tego zakresu od razu biegnie do urzędu protestować, że on się nie zgadza. Tutaj powstaje problem, że na tym etapie jeszcze nie ma projektu, nie ma uzgodnień, a już jest bicie piany, a to wszystko dlatego, że geodeta narysował sobie większy bufor albo pajączek przez przypadkową działkę.
Wybrane głosy zwolenników uwolnienia rejestru:
• Obecny brak przejrzystości sprzyja powstawaniu poważnych wątpliwości co do bezstronności procesu weryfikacji operatów geodezyjnych. Jawny rejestr pozwoliłby zweryfikować, czy operaty składane przez firmy powiązane z pracownikami administracji są weryfikowane w takich samych terminach jak operaty pozostałych wykonawców. Jeżeli różnic nie ma – rejestr rozwieje wszelkie wątpliwości. Jeżeli natomiast istnieją nieuzasadnione rozbieżności, umożliwi ich wykazanie. Moje wątpliwości budzi również kwestia faktycznego wykonywania prac geodezyjnych przez osoby zatrudnione na pełnych etatach w administracji oraz przez osoby pełniące funkcję kierowników prac geodezyjnych w wielu podmiotach jednocześnie. Czy organy nadzoru analizowały rzeczywisty udział tych osób w realizowanych pracach? Od lat dyskutuje się o etyce zawodowej, jednak kwestie potencjalnych konfliktów interesów, przejrzystości procesu weryfikacji oraz legalności dodatkowej działalności części osób związanych z administracją geodezyjną pozostają bez odpowiedzi.
• Może być ogólnodostępny, np. na poziomie powiatu, ale nie powinien być centralny, bo to spowoduje dodatkowe koszty i trudności z integracją dotychczasowych systemów, np. z historią zgłoszeń.
• Dodatkowym efektem będzie możliwość sprawdzenia, który wykonawca i w jakim zakresie wykonuje prace na obszarze, na którym np. ja wykonuję swoją pracę. W tej chwili nie mam takiej możliwości przez portal zgłoszeniowy.
• Rejestr powinien być jawny i monitorowany przez GGK, WINGiK-ów i całe środowisko, a dodatkowo – aby to wszystko sprawnie funkcjonowało – powinien być dostępny pełny i aktualizowany na bieżąco rejestr pracowników SGiK.
