Seria „Plany Warszawy” gromadzi kartograficzne dzieła ze zbiorów Muzeum Warszawy i pozwala śledzić rozwój przestrzenny miasta. Każdy tom zawiera plan w skali oryginalnej, jego pogłębione omówienie oraz historyczny komentarz.
Najnowsza część poświęcona jest jednemu z kluczowych planów z okresu okupacji niemieckiej – „Stadtplan Warschau”. Analiza kartograficzna została uzupełniona o esej prof. Jacka Leociaka, w którym autor przedstawia obraz Warszawy tego czasu z perspektywy historycznej i antropologicznej. W wydaniu znalazły się również reprinty dwóch wersji planu, broszura ze spisem oznaczonych ulic i placów oraz edycja planu z naniesioną współczesną siatką ulic z 2025 roku.
Wprowadzenie prof. Jacka Leociaka ukazuje topografię miasta w latach okupacji niemieckiej (1939–1945) oraz doświadczenia jego mieszkańców. Autor sięga do pamiętników i relacji, prasy, materiałów konspiracyjnych oraz oficjalnych rozporządzeń i raportów. Przedstawia Warszawę jako przestrzeń podzieloną, widzianą równolegle oczami Polaków, Żydów i Niemców.
Główna część tomu autorstwa dr. Pawła E. Weszpińskiego opisuje historię planu przygotowanego przez niemiecki Wojskowy Urząd Kartografii i Pomiarów (Kriegs-Karten und Vermessungsamt Warschau) w latach 1942–1944, którego korzenie sięgają przedwojennej urzędowej kartografii miejskiej. Omówione zostały również kluczowe elementy wybranych edycji planu: legenda, kolorystyka, układ ulic, oznaczenia zabudowy, rzeźba terenu i zmiany w nazewnictwie, odzwierciedlające opresyjne działania okupanta.
Podstawą do opracowania „Stadtplan Warschau” był plan miasta wydany w lipcu 1939 roku przez Zarząd Miejski, który przeskalowano z 1:10 000 do 1:20 000. Treść topograficzną zaktualizowano na podstawie okupacyjnych zdjęć lotniczych i pomiarów terenowych.
Jak zauważa dr Paweł E. Weszpiński, paradoksalnie właśnie okupacyjne władze niemieckie – odpowiedzialne za późniejsze zniszczenie Warszawy – stworzyły pierwszy plan oddający rzeczywistą topografię miasta ukształtowanego pod koniec lat 30.
„Stadtplan Warschau” dokumentuje również proces germanizacji poprzez liczne zmiany nazw ulic. Okupanci tłumaczyli istniejące nazwy, wprowadzali nowe lub przywracali te sprzed 1918 roku, a także usuwali patronów niepodległościowych. W 1942 roku zmieniono 96 nazw, a w 1943 roku już 166 – czyli 13% wszystkich nazw ulic, placów, mostów i parków widocznych na planie.
