wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatności
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog

Przegląd odwzorowań

- «« « część 3 z 4 » »»


Układ współrzędnych 1942

Państwowy układ współrzędnych płaskich prostokątnych 1942 został wprowadzony do praktyki geodezyjnej i kartograficznej na podstawie uchwały Prezydium Rządu w 1953 r. w sprawie założenia jednolitej państwowej sieci geodezyjnej i opracowania mapy podstawowej państwa. Uchwała ta zobowiązywała do opracowania i wydania mapy topograficznej w skali 1:25 000 (która została wykonana dla całego kraju w ciągu 6 lat). Kolejna uchwała Prezydium Rządu podjęta w 1955 r. zobowiązywała do opracowania mapy topograficznej w skali 1:10 000. Pierwsze mapy topograficzne dla potrzeb obronnych i gospodarczych opracowane były na podstawie wspólnych instrukcji i sporządzane w jednolitych układach współrzędnych. Z chwilą wprowadzenia układu 1965 układ 1942 zarezerwowany został do opracowania map topograficznych dla celów obronnych.
W państwowym układzie współrzędnych płaskich prostokątnych 1942 opracowane zostały mapy topograficzne w skalach 1:25 000, 1:50 000, 1:100 000, 1:200 000 i 1:500 000. Mapy te sporządzone są w odwzorowaniu Gaussa-Krügera w 6-stopniowych pasach odwzorowawczych (elipsoida Krasowskiego, punkt przyłożenia Pułkowo, orientacja na Bugry). Jest to równokątne poprzeczne odwzorowanie elipsoidy obrotowej na pobocznice walca, przy czym środkowy południk obszaru, zwany tez południkiem osiowym, odtwarza się wiernie.
Obszar Polski obejmują trzy pasy odwzorowawcze. Mapy topograficzne sporządzone w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych 1942 mają siatkę kartograficzną i siatkę kilometrową. Siatka kilometrowa jest utworzona przez linie proste równoległe do osi x i osi y układu współrzędnych płaskich prostokątnych danego pasa odwzorowawczego. Arkusze map topograficznych są sporządzane w podziale na sekcje trapezowo-elipsoidalne, przy czym linie podziału pokrywają się z obrazami równoleżników i południków. Formaty arkuszy wynoszą odpowiednio dla map w skali:

  • 1:25 000: Δf=5’, Δl=7,5’
  • 1:50 000: Δf=10’, Δl=15’
  • 1:100 000: Δf=20’, Δl=30’
  • 1:200 000: Δf=40’, Δl=1°
  • 1:500 000: Δf=2°, Δl=3°

Punktem wyjścia do podziału na arkusze map jest Międzynarodowa Mapa Świata w skali 1:1 000 000. Mapy topograficzne sporządzone w układzie 1942 jeszcze do niedawna były jedynymi polskimi mapami, które nie zostały celowo skażone, jak uczyniono to np. w układzie 1965 przez wprowadzenie pięciu różnych, niespójnych stref odwzorowawczych.


Układ współrzędnych 1992

Układ współrzędnych płaskich prostokątnych 1992 oparty jest na współrzędnych geograficznych geodezyjnych w układzie EUREF-89 (European Reference Frame 1989), występującym również pod nazwą ETRF-89 (European Terrestrial Reference Frame 1989). Współrzędne płaskie prostokątne x, y dla obszaru Polski są obliczane w odwzorowaniu kartograficznym Gaussa-Krügera, w pasie 10-stopniowym przy południku osiowym L0=19° i przy współczynniku skali na południku osiowym m = 0,9993. Początkiem układu 1992 jest punkt przecięcia się obrazu południka osiowego L0=19° z obrazem równika, przy czym przy określaniu ostatecznych współrzędnych: od współrzędnej x odejmuje się 5 300 000 m, a do współrzędnej y dodaje się 500 000 m.



Rys. 2. Zasady podziału i oznaczenia arkuszy map topograficznych w układzie 1992



Tabela. 2. Orientacyjne wymiary i powierzchnie arkuszy map topograficznych w układzie 1992. Uwaga: Wymiary arkuszy map topograficznych wzdłuż szerokości i długości oraz ich powierzchnie odnoszą się do wszystkich arkuszy wypadających w tym samym pasie, co arkusze podane w przykładzie godła. Wymiary i powierzchnie arkuszy maleją ku północy, natomiast zwiększają się ku południu.

Linie stałych zniekształceń odwzorowawczych w 10-stopniowej strefie odwzorowawczej Gaussa-Krügera układają się równolegle do południka osiowego. W celu bardziej równomiernego rozkładu zniekształceń odwzorowawczych i znacznego zmniejszenia ich wartości przyjęto współczynnik kurczenia południka osiowego w odwzorowaniu Gaussa-Krügera m0 = 0,9993. W związku z powyższym zniekształcenia odwzorowawcze mają wartości dodatnie i ujemne od –70 cm na 1 km wzdłuż południka osiowego 19° do +60 cm na 1 km na zachodzie i –90 cm na 1 km na wschodzie Polski.

część 3 z 4
«« « 1 2 3 4 » »»


Galileo w 3D
czy wiesz, że...
© 2005-2020 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Bożena Baranek (szefowa Działu Prenumeraty)
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj
  • Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
b.baranek@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl
facebook twitter Instagram RSS