wiadomościksięgarniaprenumeratareklamakontaktRODOpolityka prywatności
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
blog

Przegląd odwzorowań

- «« « część 2 z 4 » »»


Układ współrzędnych 1965

Układ współrzędnych 1965 wprowadzony został do opracowań kartograficznych przeznaczonych dla potrzeb gospodarczych w roku 1968. Decyzja Prezydium Rządu z 1970 r. zobowiązywała do wymiany map wykonanych uprzednio w innych odwzorowaniach i układach współrzędnych na mapy w układzie 1965 oraz wykonanie dla całego obszaru kraju prac kartograficznych umożliwiających udostępnienie map użytkownikom.
W układzie współrzędnych 1965 sporządzone są:

  • wielkoskalowe mapy, znane pod nazwą „mapy zasadniczej”, opracowywane w skalach 1:500, 1:1000, 1:2000 i 1:5000,
  • mapy topograficzne w skalach 1:10 000, 1:25 000 i 1:50 000.

Układ ten posiada 5 stref odwzorowawczych, przy czym:

  • dla czterech stref odwzorowawczych przyjęto odwzorowanie quasi-stereograficzne (płaszczyznowe ukośne, wiernokątne), strefa 1 obejmuje południowo-wschodnią część Polski; strefa 2 – część północno-wschodnią; strefa 3 – część północno-zachodnią; strefa 4 – część południowo-zachodnią;
  • dla strefy 5 przyjęto odwzorowanie Gaussa-Krügera z 3-stopniowym pasem odwzorowawczym, obejmuje ona byłe województwo katowickie w granicach sprzed reformy 1975.

Dane potrzebne do zdefiniowania odwzorowania stosowanego w każdej z 5 stref odwzorowawczych państwowego układu współrzędnych płaskich 1965 podano w tabeli 1.



Tabela 1. Dane potrzebne do zdefiniowania odwzorowania stosowanego w strefach odwzorowawczych układu współrzędnych 1965

Każda strefa odwzorowawcza ma własny początek układu współrzędnych. Układy współrzędnych są wzajemnie przesunięte i skręcone. W czterech strefach odwzorowawczych (1, 2, 3, 4) rzutowania dokonano na płaszczyznę sieczną, dlatego też zniekształcenia odwzorowawcze rozkładają się wzdłuż okręgów koncentrycznych do punktu głównego i mają wartości dodatnie i ujemne od 0 do 25 cm na 1 km. W strefie 5 rzutowania dokonano na pobocznicę walca siecznego, zatem zniekształcenia zerowe występują wzdłuż dwóch południków. Między tymi południkami zniekształcenia przybierają wartości ujemne, na zewnątrz nich zaś dodatnie.
Mapy opracowane w państwowym układzie współrzędnych 1965 nie posiadają siatki kartograficznej. Sporządzone są one w prostokątnym podziale arkuszowym. Linie siatki współrzędnych płaskich prostokątnych prowadzone w odstępach:

  • dla mapy zasadniczej: Δy = 80 cm, Δx = 50 cm,
  • dla map topograficznych w skali 1:10 000: Δy = 80 cm, Δx = 50 cm,
  • dla map topograficznych w skali 1:25 000 i 1:50 000: Δy = 64 cm, Δx = 40 cm,

dzielą każdą strefę układu 1965 na tak zwane sekcje podziałowe. Linie podziałowe wyznaczające sekcje map są równoległe do osi x i osi y układu współrzędnych płaskich prostokątnych danej strefy. Początek podziału map na sekcje prostokątne pokrywa się z początkiem układu współrzędnych płaskich prostokątnych, przechodzącym przez punkt główny danej strefy odwzorowawczej.
Podstawę podziału na sekcje i systemu oznaczenia arkuszy mapy zasadniczej w skalach 1:5000, 1:2000, 1:1000 i 1:500 jest sekcja wielkoskalowej mapy topograficznej w skali 1:10 000. Podstawą podziału na sekcje i systemu oznaczenia arkuszy map topograficznych w skalach 1:50 000, 1:25 000 i 1:10 000 jest sekcja mapy w skali 1:100 000 o zasięgu Δy = 64 cm i Δx = 40 cm.
Podstawowym mankamentem układu współrzędnych 1965 jest brak możliwości sporządzania jednolitych i pełnowartościowych map obszaru całego kraju. Wynika to z faktu, że poza granicami stref odwzorowawczych błędy odwzorowawcze szybko rosną, a poza tym wzajemne skręcenie i przesunięcie układów uniemożliwia tworzenie jednolitych map obszaru całej Polski. Dla obszarów znajdujących się na styku dwóch lub trzech stref odwzorowawczych zachodzi nawet konieczność dublowania arkuszy. Na skutek tego w układzie współrzędnych 1965 około 30% arkuszy map położonych na styku stref podlega dwu-, a czasem trzykrotnemu niezależnemu opracowaniu. Ponadto brak siatki kartograficznej na mapach sporządzonych w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych 1965 powoduje, że w ramach poszczególnych stref odwzorowawczych można budować tylko cząstkowe (ograniczone do jednej strefy) bazy danych systemów informacji przestrzennej, opartych w dodatku na siatce kilometrowej układu współrzędnych danej strefy. Będą to jednak układy o charakterze lokalnym, bez możliwości transformowania (z uwagi na zniekształcenia odwzorowawcze) informacji zawartych w bazie danych SIP założonego dla danej strefy odwzorowawczej do strefy sąsiedniej, a tym samym uniemożliwiające utworzenie wspólnej bazy danych obszaru całego kraju. To samo dotyczy baz danych SIP obejmujących regiony większe od jednej strefy odwzorowawczej.
Wzajemne wykorzystanie baz danych SIP założonych w ramach poszczególnych stref układu współrzędnych 1965 jest możliwe tylko po uprzedniej transformacji tych danych do jednolitego układu współrzędnych np. układu współrzędnych 1992.


Rys. 1. Zniekształcenia odwzorowawcze stref układu 1965,
źródło: Instrukcja O-1/O-2 z 2001 r.

część 2 z 4
«« « 1 2 3 4 » »»


Zwycięski projekt studentów AGH
czy wiesz, że...
© 2005-2019 Geodeta Sp. z o.o.
created by BRTSOFT

O nas

  • Właścicielem portalu Geoforum.pl jest Geodeta Sp. z o.o., wydawca miesięcznika GEODETA oraz serwisu egeodeta24.pl
  • Geoforum.pl jest portalem internetowym i obszernym kompendium wiedzy na tematy związane z geodezją, kartografią, katastrem, GIS-em, fotogrametrią i teledetekcją, nawigacją satelitarną itp. Od 2005 roku na bieżąco dostarcza informacji z powyższych dziedzin i umożliwia ich komentowanie.
  • GEODETA (Magazyn Geoinformacyjny) ukazuje się od czerwca 1995 roku i jest największym oraz najbardziej popularnym polskim miesięcznikiem prezentującym aktualne zagadnienia z zakresu: geodezji, kartografii, katastru, GIS-u, fotogrametrii i teledetekcji, nawigacji satelitarnej itp.
  • GEODETA cyfrowy to elektroniczna wersja tradycyjnego wydania miesięcznika. W serwisie egeodeta24.pl można zamawiać zarówno prenumeratę, jak i pojedynczne wydania

Zespół redakcyjny

  • Katarzyna Pakuła-Kwiecińska (redaktor naczelny)
  • Anna Wardziak (sekretarz redakcji)
  • Jerzy Przywara
  • Bożena Baranek (szefowa Działu Prenumeraty)
  • Jerzy Królikowski (redaktor prowadzący Geoforum.pl)
  • Damian Czekaj
  • Bogdan Grzechnik

Kontakt

Geodeta Sp. z o.o.
02-541 Warszawa,
ul. Narbutta 40/20
tel. (22) 849-41-63, 646-87-44
redakcja@geoforum.pl
Prenumerata
prenumerata@geoforum.pl
b.baranek@geoforum.pl
Reklama
k.kwiecinska@geoforum.pl
facebook twitter Instagram RSS