wiadomościmapa firmprenumeratareklamakontaktciasteczka
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
reklama
strona główna rss
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
blog


reklama
reklama

Regionalnie i lokalnie

- część 1 z 3 » »»


Jan Kryński

Na podstawie pierwszych realizacji systemu ITRS przekonano się, iż stosowanie go jako systemu odniesienia dla potrzeb geodezyjnych poszczególnych krajów lub regionów nie jest wygodne w praktyce, z uwagi na znaczące różnice pomiędzy kolejnymi układami odniesienia ITRF. W wyniku inicjatywy podjętej na XIX Zgromadzeniu Generalnym IUGG w Vancouver w 1987 roku opracowano podstawy teoretyczne sieci kontynentalnych, które posłużyłyby za oparcie dla regionalnych układów odniesienia. Systemy takie, związane ze sztywną płytą tektoniczną, dzięki wyeliminowaniu lub istotnemu zmniejszeniu wpływu prędkości ruchów stacji zapewniają dokładniejsze wyznaczanie pozycji.

 

Europejski Ziemski System Odniesienia ETRS89

Dla kontynentu europejskiego regionalnym systemem odniesienia jest Europejski Ziemski System Odniesienia ETRS89 (European Terrestrial Reference System 89), którego realizację powierzono powołanej w tym celu podkomisji EUREF (European Reference Frame) Międzynarodowej Asocjacji Geodezji IAG. ETRS89 zdefiniowano jako system pokrywający się z ITRS na epokę 1989.0 i sztywno związany ze stabilną częścią płyty euroazjatyckiej. Dla zapewnienia zgodności realizacji tego systemu, tj. Europejskiego Ziemskiego Układu Odniesienia ETRF89 (European Terrestrial Reference Frame 89), z odpowiednią realizacją systemu ITRS do jego zdefiniowania wykorzystano sieć leżących w Europie stacji SLR i VLBI, wykorzystanych do realizacji układu ITRF89. W ten sposób ETRF89 stał się podzbiorem układu ITRF89. W wyniku ciągłego, wzajemnego ruchu płyt tektonicznych układ ETRF przemieszcza się w odniesieniu do układu ITRF z prędkością 1-3 cm/rok. Jednocześnie prawie nie ulega on deformacji wewnętrznej, poza lokalnymi ruchami tektonicznymi (Rogowski i Figurski, 2004).


ETRF89 na terenie Polski

W wyniku przeprowadzonej w 1992 r. kampanii GPS EUREF-POL92 do układu ETRF89 dowiązano 11 stacji na terenie Polski. Z kolei kampanie GPS przeprowadzone od lipca 1994 do maja 1995 roku dostarczyły materiału obserwacyjnego umożliwiającego wyznaczenie w układzie ETRF89 pozycji 360 stacji sieci POLREF – zagęszczającej punkty EUREF-POL92. Stosując punkty POLREF jako punkty odniesienia, przeliczono do układu ETRF89 pozycje punktów państwowej osnowy geodezyjnej I klasy (1996 r.), a następnie II klasy (1997 r.). Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 8 sierpnia 2000 r. ETRF89 jest obowiązującym w Polsce geodezyjnym układem odniesienia wchodzącym w skład państwowego systemu odniesień przestrzennych.

ETRF, podobnie jak ITRF, jest układem kinematycznym. Jego realizacja i utrzymanie wymaga ciągłego monitorowania za pośrednictwem odpowiednio rozmieszczonych permanentnych stacji GPS tworzących sieć EPN (EUREF Permanent GPS Network). Dokładne określenie zmian w czasie współrzędnych stacji wymaganych do nawiązania wykonanych w dowolnej epoce obserwacji GPS do obowiązującego układu ETRF89 możliwe jest jedynie wtedy, gdy odpowiednio blisko położone stacje permanentne prowadzą obserwacje w sposób ciągły. Dopiero wieloletnie ciągi obserwacji z danej stacji permanentnej, opracowywane wraz z danymi z innych stacji EPN, dostarczają dostatecznej informacji o zmienności współrzędnych stacji. Spośród 10 funkcjonujących w Polsce stacji EPN takimi wieloletnimi ciągami dysponują: BOGO (Borowa Góra), BOR1 (Borowiec), JOZE (Józefosław), LAMA (Lamkówko) i WROC (Wrocław). Odpowiednio rozmieszczone i sprawnie funkcjonujące stacje sieci EPN są niezbędne do wyrażenia w obowiązującym układzie ETRF89 wyników obserwacji wykonanych w aktualnie używanej realizacji systemu globalnego ITRS (obecnie ITRF2000). Rozmieszczenie stacji permanentnych IGS/EUREF w Polsce przedstawiono na rys. 1.

geodezja 

Rys. 1. Stacje permanentne sieci IGS/EUREF w Polsce (2004 r.)



Pomiary GPS: przejście od ITRF do ETRF89

Opracowanie orbit satelitów GPS oraz obliczanie efemeryd zarówno pokładowych, jak i precyzyjnych, odbywa się przy wykorzystaniu nie tylko niebieskich, ale także i ziemskich systemów odniesienia wraz z uwzględnieniem zachodzących między nimi relacji. Orbity satelitów GPS udostępniane są użytkownikom w aktualnym układzie ITRF. W ITRF wyznaczane są zatem współrzędne punktów z obserwacji GPS. Wyrażenie pozycji w obowiązującym układzie regionalnym, np. ETRF89, wymaga zastosowania odpowiedniej strategii i algorytmu z użyciem parametrów opracowanych przez służby międzynarodowe. Schemat strategii (Boucher, 1994) przejścia od aktualnej realizacji ITRF do układu ETRF89 pokazany jest na rys. 2.

 geodezja

Rys. 2. Schemat strategii prowadzącej do wyznaczenia pozycji
w układzie ETRF89 na epokę 1989.0

Opracowanie obserwacji GPS poprzedza obliczenie a priori współrzędnych stacji w ITRF na epokę obserwacji tobs na podstawie współrzędnych katalogowych tych stacji w ITRF na epokę tk katalogu oraz wektora VITRF składowych prędkości tych stacji w ITRF. Składowe tego wektora można uzyskać z raportów IERS, zaś dla stacji nieumieszczonych w katalogach korzysta się do ich obliczenia z modelu geofizycznego ruchu płyt tektonicznych NNR-NUVEL-1A. Otrzymane w wyniku opracowania pomiarów GPS współrzędne stacji w ITRF na epokę obserwacji są następnie przeliczane do układu ETRF89 na epokę obserwacji przy użyciu 6-parametrowej transformacji obejmującej obroty wokół 3 osi oraz składowe przesunięcia wzdłuż tych osi, wywołane ruchem płyt tektonicznych. Parametry tej transformacji dla każdej kolejnej realizacji układu ITRF są dostępne w publikacjach podkomisji EUREF. Przejście od układu ETRF89 na epokę obserwacji do układu ETRF89 na epokę 1989.0 wymaga znajomości wektorów VETRF składowych prędkości tych stacji w ETRF. Dla stacji europejskich (za wyjątkiem stacji skandynawskich), rejestrowane zmiany ich położenia względem płyty euroazjatyckiej są na poziomie błędów obserwacji; w praktyce przyjmuje się, że są one równe zero. Opis algorytmu wyznaczania pozycji stacji w ETRF89 na epokę 1989.0 wraz z przykładem obliczeniowym podano w pracy (Rogowski i Figurski, 2004).

część 1 z 3
1 2 3 » »»



dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze menu_text_pl



reklama
reklama





2009 created by BRTSOFT.com
© 2005-2017 Geodeta Sp. z o.o.
mapa stronyprenumeratareklamakontakt