wiadomościmapa firmprenumeratareklamakontaktciasteczka
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
reklama
strona główna rss
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
blog


reklama
reklama

W wolnej Polsce

- część 1 z 3 » »»


„Sklejanie” trzech zaborów

W 1918 r. z chwilą odzyskania niepodległości polska geodezja stanęła przed ogromnym wyzwaniem. Polityka trzech zaborczych krajów spowodowała, że mieliśmy różne systemy miar, 9 układów sieci triangulacyjnych odniesionych do poziomu trzech mórz (Bałtyckiego, Północnego i Adriatyku), dwa systemy katastralne (pruski i austriacki) i wschodnie połacie kraju bez żadnego katastru oraz nieliczną grupę fachowców, do tego wykształconych zgodnie z wymogami pruskiego, austriackiego albo rosyjskiego państwa. Jeśli nie liczyć dwuletniego kursu na Politechnice Lwowskiej, tylko przysposabiającego do zawodu mierniczego, w Polsce nie istniało szkolnictwo geodezyjne. Wszystko trzeba było budować prawie od początku.

Zaczęto od ujednolicenia systemu miar i wag. W 1919 r. Polska przystąpiła do Międzynarodowej Konwencji Miar i Wag, w tym samym roku ukazał się dekret o miarach, a w Warszawie powstał urząd, zajmujący się wydawaniem certyfikatów dla wzorców miar oraz narzędzi mierniczych (Główny Urząd Miar). W utworzonym w 1919 r. Ministerstwie Robót Publicznych znalazł się z kolei Wydział Pomiarowy zajmujący się sprawami geodezji. Wraz z powstałym w tym samym roku Instytutem Wojskowo-Geograficznym (od 1921 r. Wojskowym Instytutem Geograficznym – WIG) był on odpowiedzialny za prowadzenie pomiarów podstawowych na terenie całego kraju. Już rok później ukazały się pierwsze tymczasowe przepisy regulujące prowadzenie pomiarów miast, wykonywania zdjęć stolikowych i zakładania osnowy poligonowej. Równolegle opracowano instrukcję techniczną Głównego Urzędu Ziemskiego dotyczącą pomiarów na terenach rolnych.

W pierwszych kilkunastu latach główne zadania administracji państwowej skupione były na odnowieniu podstawowej osnowy kraju, pokryciu Polski nowymi mapami topograficznymi, pomiarach geodezyjnych wynikających z prowadzonej wielkiej reformy rolnej oraz organizacji szkolnictwa i sektora usług geodezyjnych.

Już w listopadzie 1918 r. na bazie istniejącej od stycznia Vermessungsschule in Warschau utworzono Wojskową Szkołę Mierniczą, przemianowaną rok później na Oficerską Szkołę Topografów. W 1919 r. w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie otwarto Zakład Urządzania Lasów. Dwa lata później na Politechnice Warszawskiej rusza Wydział Mierniczy, a na Politechnice Lwowskiej na Wydziale Inżynierii Lądowej i Wodnej – Oddział Mierniczy.

W tym samym roku z inicjatywy wybitnego polskiego kartografa Eugeniusza Romera (1871-1954) utworzono we Lwowie spółkę akcyjną „Atlas” zajmującą się produkcją map i podręczników (od 1924 r. „Książnica Atlas”). W 1924 r. powstaje pracownia kartograficzna w Państwowym Instytucie Geologicznym w Warszawie.

Organizowane jest szkolnictwo. We Lwowie Cesarsko-Królewską Szkołę Politechniczną kształcącą geometrów na 2- i 3-letnich kursach na Wydziale Inżynierii Lądowej przekształcono w 1921 r. w Politechnikę z Oddziałem Mierniczym na Wydziale Komunikacji. Na Politechnice Warszawskiej utworzono w tym samym roku Wydział Mierniczy.

W 1924 r. w większych miastach funkcjonują już szkoły średnie kształcące przyszłych mierniczych (Warszawa, Poznań, Łomża, Lwów, Kraków i Kowel – dzisiejsza Ukraina).

W końcu lat 30. opracowano prawne zręby systemu katastralnego. Odpowiednią ustawę o rejestrach gruntowych przygotowano w 1938 r., ale jej wejście w życie uniemożliwił wybuch II wojny światowej. Ustawa ta stała się jednak podstawą dla ustawy katastralnej uchwalonej w 1947 r. Co prawda w okresie międzywojennym nie zdołano ujednolicić katastru i wprowadzić go na terenie całego kraju, ale należy pamiętać, że w ramach reformy rolnej do 1939 r. rozparcelowano ponad 2,6 mln ha gruntów i scalono ponad 5,4 mln, a w latach 1935-38 w pracach tych stale brało udział około 1000 mierniczych i kreślarzy.

Innym ważnym zadaniem służby geodezyjnej było wówczas opracowanie map topograficznych kraju, za które odpowiedzialny Wojskowy Instytut Geograficzny (WIG).

geodezja

Budynek WIG, koniec lat 30. XX wieku

Zadecydowano, by w pierwszej kolejności wykonać mapę w skali 1:100 000, a dopiero później przystąpić do realizacji arkuszy w skalach większych. W początkowym okresie (do 1931 r.) sprowadzało się to do opracowań (1:100 000) na bazie map archiwalnych (wykonanych przez zaborców) zweryfikowanych w terenie. Od 1931 r. były to już mapy zrobione na podstawie aktualnych zdjęć stolikowych (skala 1:20 000). Do 1939 r. udało się opracować mapę podstawową dla całego obszaru Polski oraz prawie 2000 arkuszy map topograficznych w skali 1:25 000 (z 3915 arkuszy ogółem).

W końcu lat 20. zrodziła się koncepcja stworzenia jednostki zajmującej się opracowaniami fotogrametrycznymi. W roku 1929 Ministerstwo Robót Publicznych utworzyło w Krakowie Wydział Fotogeodezyjny z pierwszą w Polsce pracownią fotogrametryczną.

geodezja

Zdjęcie lotnicze rzeki Czeremoszu

Jednym z zadań był fotoplan rzeki Czeremoszu. W 1930 r. ministerstwo powołało do życia przedsiębiorstwo fotolotnicze „Fotolot”, którego siedziba znalazła się na Polu Mokotowskim w Warszawie. Nowa firma przejęła od oddziału krakowskiego wyposażenie i wystartowała z jednym samolotem Fokker. Do 1939 r. „Fotolot” wykonał m.in. mapy melioracyjne Polesia, liczne opracowania autogrametryczne polskich miast w skalach 1:1000 i 1:10 000 i fotoplany. Do 1938 r. wykonano w Polsce zdjęcia lotnicze na obszarze 143 tys. km2. Tuż przed wybuchem II wojny światowej przedsiębiorstwo dysponowało 5 samolotami, a jego załoga liczyła ponad 100 osób.

część 1 z 3
1 2 3 » »»



dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze menu_text_pl



reklama
reklama





2009 created by BRTSOFT.com
© 2005-2017 Geodeta Sp. z o.o.
mapa stronyprenumeratareklamakontakt