List redakcji

W rozporządzeniu ministra finansów z 23 czerwca 2004 r. (DzU nr 145 poz. 1541) zmieniającym rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług w § 1 pkt 5 zmieniono § 8 ust. 1 rozporządzenia wydanego przez Ministerstwo Finansów 27 kwietnia 2004 r. (!) w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (DzU nr 97 poz. 970) w ten sposób, że dodano m.in. pkt 14. Zwalnia się w nim od podatku "usługi świadczone pomiędzy gospodarstwami pomocniczymi jednostek budżetowych, jednostkami budżetowymi i zakładami budżetowymi, z wyjątkiem usług wymienionych w poz. 138 i 153 [wodociągi i kanalizacja - red.] załącznika nr 3 do ustawy oraz usług komunikacji miejskiej".

Po reformie administracji w 1999 r. na rynku usług geodezyjnych konkurentem firm prywatnych stały się różnego rodzaju zakłady budżetowe oraz gospodarstwa pomocnicze. Funkcjonują one w strukturach administracji publicznej szczebla powiatowego oraz wojewódzkiego. W skali roku ich utrzymanie kosztuje kilkaset milionów złotych. Pomimo to jednostki te (np. podległe marszałkowi wojewódzkie biura geodezji i terenów rolnych) biorą udział w przetargach publicznych na prace geodezyjne wykonywane do tej pory przez podmioty prywatne. Przyjęła się praktyka, że wiele z tych budżetowych jednostek prowadzi zwykłą działalność gospodarczą, jak np. skanowanie i plotowanie map, wykonywanie map cyfrowych, modernizacja ewidencji gruntów, zakładanie osnów geodezyjnych, projekty podziału nieruchomości czy inne prace geodezyjne zlecane w ramach przetargów. Niektóre z nich, mimo iż z nazwy są "wojewódzkimi", terenem działania obejmują cały kraj. Skala tego zjawiska jest widoczna doskonale na przykładzie przetargów ogłaszanych chociażby przez Urząd Zamówień Publicznych. Według biuletynów UZP nr: 8, 68, 73, 96, 110, 192 z 2003 r. wspomniane wcześniej WBGiTR-y zdobyły zamówienia o wartości przekraczającej 1 mln zł.

Jednostki te nie dość, że są dotowane przez budżet państwa lub samorząd, to z uwagi na zwolnienie z VAT w postępowaniach przetargowych przebijają podmioty prywatne niższą ceną. Nierówne traktowanie podmiotów przez stosowanie różnych stawek podatkowych jest zaprzeczeniem podstawowych zasad w państwie prawa. W opinii przedsiębiorców dotychczasowe działania administracji, w tym rozporządzenie MF z 23 czerwca br., skierowane są przeciwko prywatnym podmiotom geodezyjnym.

W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy stosowanie na te same usługi różnej stawki podatku VAT w zależności od podmiotu gospodarczego świadczącego te usługi jest zgodne z art. 2 Konstytucji RP mówiącym, że "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej" i art. 22, według którego "Ograniczanie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny"?

2. Czy tym samym złamano art. 32 pkt 2 Konstytucji RP mówiący, że "Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny"?

3. Czy postępowanie ministra finansów, w szczególności zapis rozszerzający § 8 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia z 27 kwietnia o treść punktu 14, jest zgodne z ustawą z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej? Art. 8 ust. 1 tej ustawy mówi przecież, że "Organy administracji publicznej wspierają rozwój przedsiębiorczości, tworząc korzystne warunki do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności wspierają mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców".

4. Kto był inicjatorem zapisu rozszerzającego § 8 ust. 1 wspomnianego wyżej rozporządzenia i czy jego treść była konsultowana z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi lub Głównym Urzędem Geodezji i Kartografii?

Ministerstwo Finansów:

W związku z pismem w sprawie zmian w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (DzU nr 97, poz. 970 ze zm.) dokonanych rozporządzeniem z 23 czerwca 2004 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (DzU nr 145, poz. 1541), ministerstwo finansów uprzejmie informuje (...). W pytaniu redakcji GEODETY zawarto tezę, że zastosowanie zwolnienia w § 8 pkt 14 powołanego rozporządzenia ministra finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. dla usług świadczonych pomiędzy gospodarstwami pomocniczymi jednostek budżetowych, jednostkami budżetowymi i zakładami budżetowymi nie jest zasadne. Tezę tę rozwinięto na tle np. usług skanowania map, wykonywania map cyfrowych, modernizacji ewidencji gruntów, zakładania osnów geodezyjnych, projektów podziału nieruchomości oraz innych prac zlecanych w ramach przetargów.

W tym kontekście należy wyjaśnić, że art. 4 ust. 5 VI Dyrektywy Rady UE ustanawia zasadę, iż krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego, co do zasady są wyłączone z VAT w związku z działaniami, które podejmują i umowami, które zawierają jako podmioty prawa publicznego, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub umowami. Wyłączenia te nie mogą być w żadnym przypadku stosowane w odniesieniu do wyselekcjonowanych 13 dziedzin, zawartych w załączniku D do tej Dyrektywy. Nie ma wśród nich usług wskazanych w pytaniu.

W ww. przepisie § 8 pkt 14 rozporządzenia zastosowane zwolnienie ma o wiele węższy charakter, gdyż dotyczy wyłącznie świadczenia usług i to tylko w zakresie, w jakim są one realizowane na rzecz innych jednostek (zakładów) budżetowych. Jednocześnie MF informuje, iż rozporządzenie ministra finansów, podobnie jak wszystkie inne rozporządzenia, są konsultowane ze wszystkimi resortami.