wiadomościmapa firmprenumeratareklamakontaktciasteczka
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
reklama
strona główna rss
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
film
Skaning lotniczy Nysy
blog
NAWI

NAWI
BENTLEY GEOMAGAZYN

BENTLEY GEOMAGAZYN
TACHIMETRY

TACHIMETRY
SKANERY LASEROWE

SKANERY LASEROWE


reklama
reklama

Wstęp

- «« « część 3 z 3



Powszechnie uważa się, że sporządzaniem map dla wojska zajmuje się kartografia wojskowa, ale aż do połowy XVI w. kartografię utożsamiano z geografią i sztuką. Nie było wtedy zbytniej spójności między mapą a jej funkcją, często wyłącznie dekoracyjną. Dopiero od połowy XVI w. do połowy XX w. mapa była dokumentem pomiarowym, sporządzanym przede wszystkim na podstawie pomiarów terenowych (geodezyjnych i topograficznych). Kartografia zeszła wówczas na drugi plan i zajmowała się tylko redagowaniem map. Wzrost naukowego znaczenia map oraz rozszerzenie zakresu ich treści i związane z tym problemy metodyczne spowodowały, że na początku naszego stulecia ponownie uznano kartografię za samodzielną dyscyplinę naukową, mającą ścisłe związki z: geodezją, matematyką, geografią, chemią, informatyką, fotogrametrią, fizyką. Praktycznie bez wsparcia ze strony tych dyscyplin nie jest obecnie możliwe opracowanie dobrej mapy, dlatego kartografia jest traktowana jako nauka interdyscyplinarna.

W Polsce w okresie międzywojennym kartografię wojskową traktowano na równi z geodezją, topografią i fotogrametrią wojskową, a wszystkie dziedziny były częścią geografii. Służba zajmująca się opracowaniem map wojskowych nosiła nazwę służby geograficznej, oficerowie w niej służący tworzyli korpus oficerów geografów zorganizowany w Wojskowy Instytut Geograficzny.
Po II wojnie światowej, wzorując się na terminologii stosowanej w ZSRR, służbie zajmującej się w Wojsku Polskim opracowywaniem map nadano nazwę służby topograficznej. Za opracowanie map odpowiedzialna była topografia wojskowa, którą w różnych dokumentach traktowano bądź jako dział geografii, bądź jako specjalność w ramach nauk wojskowych czy wreszcie jako wojskową naukę techniczną.
W systematyce nauk wojskowych (wojennych) była równoznaczna z geodezją i kartografią wojskową. Tę różnorodność pogłębiała praktyka, między innymi Wojskowa Akademia Techniczna traktowała i traktuje topografię wojskową jako specjalność geodezji wojskowej. W instytucjach i uczelniach cywilnych zgodnie z klasyfikacją przyjętą przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 18 czerwca 1986 r. stosuje się termin „geodezja i kartografia”. Podobną klasyfikację znajdujemy w ustawie z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. W środowisku cywilnym geodezja i kartografia stanowią wydzieloną dyscyplinę naukową, zaliczaną ze względu na metodykę do dziedzin nauk technicznych, a ze względu na główny przedmiot badań – do nauk o Ziemi. Równocześnie geodezja i kartografia są dziedziną działalności praktycznej, związaną głównie z gospodarką przestrzenną, ale również z administracją, bezpieczeństwem wewnętrznym, techniką i życiem publicznym.

W ostatnich latach znacznie wzrosło zapotrzebowanie wojska na mapy (topograficzne, wektorowe, rastrowe, specjalne), numeryczne zobrazowania terenu i relacyjne bazy danych. Pociągnęło to za sobą rozszerzenie funkcji i wzrost zadań służby topograficznej WP. Wprowadzono termin „zabezpieczenie topograficzne”. Jest ono pojęciem szerszym niż geodezja i kartografia, albowiem obejmuje:

• planowanie, organizowanie i prowadzenie prac geodezyjnych, kartograficznych, fotogrametrycznych, informatycznych na potrzeby sił zbrojnych RP;
• tworzenie i utrzymywanie w gotowości użytkowej wojskowego zasobu geodezyjnego, kartograficznego i podsystemu informacji o terenie przystosowanego do zautomatyzowanego systemu dowodzenia;
• zaopatrywanie sił zbrojnych w mapy i wydawnictwa kartograficzne oraz produkty numerycznego zobrazowania terenu;
• dostarczanie produktów analizy terenu i wojskowych opisów geograficznych;
• szkolenie wojsk z topografii wojskowej.

W takim ujęciu zabezpieczenie topograficzne obejmuje zarówno teorię, jak i praktykę opracowania oraz aktualizacji map, a także system ich dostarczania do wojsk. Dyscypliny naukowe, jak geodezja, kartografia czy informatyka są niejako narzędziami, które na poszczególnych etapach technologicznych służą do opracowania mapy. Rola topografii wojskowej sprowadza się do nauczania posługiwania się mapą w działaniach bojowych, badania wpływu terenu na prowadzenie działań bojowych, doskonalenia metod orientacji w terenie oraz doskonalenia organizacji i metod szkolenia topograficznego wojsk.

Bardzo istotnym zadaniem zabezpieczenia topograficznego jest zaopatrywanie wojsk i sztabów w mapy oraz wydawnictwa kartograficzne. Obejmuje ono określanie: rejonów, dla których wojsko powinno gromadzić mapy, norm zaopatrzenia, wielkości zapasów bieżących i wojennych, a także sposobu uzupełniania map w toku działań bojowych. Doświadczenia, zwłaszcza II wojny światowej, dowodzą, że bardzo często sprawne zaopatrywania w mapy jest ważniejsze od ich dokładności. Dlatego służba topograficzna WP przywiązuje dużą wagę do tego zadania, traktując je na równi z samym opracowaniem i aktualizacją.
Zaopatrzenie sił zbrojnych w mapy uzależnione jest głównie od jakości działania służby topograficznej w okresie pokoju, poziomu kwalifikacji zawodowych jej stanów osobowych oraz jakości i nowoczesności wyposażenia technicznego. Aby jednak dostarczone informacje o terenie mogły zwiększać skuteczność działań bojowych, potrzebne są wysokie umiejętności dowódców i sztabów. Stąd szeroki udział służby topograficznej w procesie szkolenia wojsk, przygotowaniu odpowiednich pomocy szkoleniowych oraz podnoszeniu kwalifikacji wykładowców topografii wojskowej.

Po II wojnie światowej w Polsce i krajach tzw. demokracji ludowej wojskowe mapy topograficzne były opracowywane w odwzorowaniu, układach odniesienia i według wzorów ustalonych przez Rosjan. Tak zunifikowane mapy topograficzne były całkowicie podporządkowane potrzebom obronności kraju i Układu Warszawskiego i miały charakter niejawny. Wszelkie cywilne prace naukowe i opracowania, w których zamieszczano mapy wcześniej cenzurowano.
W krajach będących członkami NATO za wykonanie map wojskowych odpowiadają wyspecjalizowane agendy wojskowe, które robią je samodzielnie lub zlecają specjalistycznym przedsiębiorstwom. Mapy specjalne, opracowania i zobrazowania kartograficzne zawierające informacje istotne dla obronności każdego kraju wykonują wyłącznie służby wojskowe.

Niniejsze opracowanie stara się odtworzyć dzieje służby geograficznej (topograficznej) Wojska Polskiego w latach 1919-1999. Data początkowa wiąże się z powstaniem tej służby w odrodzonej Polsce, data końcowa – ze zmianami organizacyjnymi wprowadzonymi po wejściu Polski do NATO.

W polskiej historiografii wojskowej brakuje opracowania monograficznego poświęconego dziejom wojskowej służby geograficznej (topograficznej) w tym okresie. Problematyka ta podejmowana jest tylko w opracowaniach ogólnych lub cząstkowych. Najcenniejsze okazały się prace dr. Bogusława Krassowskiego – miłośnika oraz niezmordowanego badacza kartografii wojskowej – zwłaszcza „Polska Kartografia Wojskowa w latach 1918-1945” (Warszawa, 1974), z powodów politycznych wycofana już po wydrukowaniu z księgarń, „Schronisko” Służba Geograficzna Armii Krajowej (Warszawa, 1981), a także wielotomowe opracowanie i zarazem katalog ze skorowidzami „Mapy topograficzne ziem polskich 1871-1945”. Szczególnie przydatne okazały się prace prof. Bolesława Olszewicza „Polska kartografia wojskowa” (Warszawa, 1921) i „Polska kartografia wojskowa” (Warszawa, 1921) oraz dorobek prof. Karola Buczka „Dzieje kartografii polskiej od XV do XVIII wieku. Zarys analityczno-syntetyczny” (Wrocław, 1963). Wobec powyższego zaszła potrzeba prowadzenia badań archiwalnych. Najwięcej źródeł znajduje się w Centralnym Archiwum Wojskowym, Instytucie i Muzeum gen. Władysława Sikorskiego w Londynie, Zakładzie Zbiorów Kartograficznych Biblioteki Narodowej. Szczególną wartość w odniesieniu do okresu po II wojnie światowej mają materiały, mapy i opracowania kartograficzne zgromadzone w Wojskowym Centrum Geograficznym – archiwum służby geograficznej WP.

Wykorzystane zostały też inne dostępne źródła, zwłaszcza regulaminy, instrukcje, mapy, a także wydawnictwa drukowane. Wartościowe są materiały z ogólnopolskich konferencji historyków kartografii organizowanych przez Zespół Historii Kartografii przy Instytucie Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk. Dotychczas odbyło się już osiemnaście takich konferencji. Wymienione źródła i opracowania naukowe uzupełniają artykuły zamieszczone w periodykach cywilnych i wojskowych, a szczególnie w „Wiadomościach Służby Geograficznej”, „Polskim Przeglądzie Kartograficznym” i „Przeglądzie Geodezyjnym”. Cenne okazały się także pamiętniki i wspomnienia ludzi związanych z tą służbą.


płk. Eugeniusz Sobczyński

część 3 z 3
«« « 1 2 3



dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze menu_text_pl
jednostka 1950 Panie Krzysztofie, pamiętam Pana Ojca bardzo dobrze. Wiem, że był głównym inżynierem- zastępca dowódcy jw 1950. Obecnie ta jednostka ma siedzibę w Lesznie. W tym roku, bodajże 5 września, obchodziła swoje 60 lecie podczas którego jednostce wręczono sztandar. Proponuje nawiązać kontakt z dowódcą jednostki. Ma w posiadaniu pamiętniki płk Oracza, w którym Pan Ojciec jest często wymieniany.Pozdrawiam serdecznie Eugeniusz Sobczyński

Komorowo i Szkoła w Jeleniej G. [dla p. E Sobczyńskiego] ------------------------- Witam. Z ogromną radością przeczytałem Pana serwis o topografach i o Komorowie. Przez lata jeździłem na wakacje w teren (Tolkmicko i Wisła - 1963, Orzysz - 1964, Nowy Targ - 1965, Bolesławiec - 1966, Nowy Sącz - 1967, Szczecin - 1968, Poznań - 1969) i obserwowałem pracę ojca (główny inżynier w jw. 19-50 w latach 1963-1969, przedtem - od 1957 - jw. 3130 a wcześniej szkoła w Jeleniej Górze, gdzie był też wykładowcą). Jednak dopiero teraz dowiedziałem się co wtedy robił. Dzięki za to i za dobre słowa o rodzinach, w których ojciec przyjeżdżał na 3 dni w miesiącu i o ORW, czyli żonach topopgrafów. Pozdrawiam Krzysztof Sidorczuk P.S. Ale trochę mi jednak żal, że ojciec nie zaznaczył się w historii Komorowa, choć jako pierwszy uzyskał wyższe wykszt. na GiK PW)

2 komentarze



reklama
reklama





2009 created by BRTSOFT.com
© 2005-2017 Geodeta Sp. z o.o.
mapa stronyprenumeratareklamakontakt