wiadomościmapa firmprenumeratareklamakontaktciasteczka
Najnowsze wydarzenia z dziedziny geodezji, nawigacji satelitarnej, GIS, katastru, teledetekcji, kartografii. Nowości rynkowe, technologiczne, prawne, wydawnicze. Konferencje, targi, administracja.
reklama
strona główna rss
PRENUMERATA TRADYCYJNAPRENUMERATA CYFROWA
film
Jak skanowano największy atlas świata
blog
NAWI

NAWI
DRONY DLA GEODETY

DRONY DLA GEODETY
BENTLEY GEOMAGAZYN

BENTLEY GEOMAGAZYN
TACHIMETRY

TACHIMETRY
SKANOWANIE LASEROWE

SKANOWANIE LASEROWE


reklama
reklama

Atlas Jaillota

- «« « część 2 z 3 » »»


Wiele map, wiele skal
Przechowywany w zbiorach AGAD egzemplarz atlasu jest typowym przykładem tego rodzaju wydawnictw z końca XVII w. Natomiast od innych znanych wydań tego dzieła różni się umiejscowieniem w tomie niektórych map, głównie kontynentów. W pozostałych edycjach (zarówno francuskich, jak i niderlandzkich) po mapie świata i mapie Europy umieszczono mapy pozostałych kontynentów. W przypadku prezentowanego wydania mapy Azji, Afryki, Ameryki Północnej i Ameryki Południowej umieszczono na końcu tomu.

Jeśli przyjąć, że mapy zawarte w spisie znajdującym się na oddzielnej karcie stanowiły całość dzieła, to zastanawiające jest włączenie do jedynego wydania atlasu dwóch map tego samego terytorium sporządzonych przez różnych autorów. Uczyniono to w kilku przypadkach. Mapom Anglii, Dominium Utrechtu i Węgier autorstwa Sansona i Jaillota towarzyszą mapy tych krajów opracowane przez de Witów, a w przypadku Czech obok mapy Sansona i Jaillota umieszczono mapę anonimową. Ponieważ różnią się one treścią, można przypuszczać, że wydawca chciał w ten sposób wzbogacić treść atlasu. Różnice są najbardziej widoczne na kartografikach ukazujących terytorium Anglii. Sieć osadnicza na mapie de Wita (ryc. 3) jest dużo bogatsza niż na mapie Sansona-Jaillota (ryc. 4). Ta druga przypuszczalnie jest przeróbką mapy Anglii Nicolasa Sansona, ojca Guillaume’a. W przypadku pozostałych podwójnych map można stwierdzić, że wzajemnie się uzupełniają.


Fragmenty mapy Anglii: F. de Wita (niedatowana) oraz G. Sansona z 1696 r.

Spośród 91 map G. Sansona i A.H. Jail­lota 69 wydrukowano z płyt miedzianych na podwójnych stronach formatu 96 x 61,8 cm i 22 na stronach pojedynczych, a plan Wiednia i okolic na arkuszu o wymiarach 64 x 54,5 cm. Pozostałe mapy zostały wydrukowane na arkuszach o różnych wymiarach, w większoś­ci zbliżonych do formatu atlasu. Jedynie dwie z nich posiadają wielkość bliską podwójnemu formatowi – mapa Węgier autorstwa F. de Wita i mapa rzeki Wołgi sporządzona przez Oleariusa.

Skala map G. Sansona i A.H. Jaillota – w zależności od zasięgu terytorialnego – waha się od pomniejszenia ponaddwunastomilionowego (mapy kontynentów, np. Afryki w skali ok. 1:12 850 000) do stutysięcznego (mapa dominium Utrechtu, skala ok. 1:127 000). Mapy większych państw europejskich zostały sporządzone w skali w przybliżeniu 1:1 500 000, mniejszych zaś – 1:500 000.

Kalifornia wyspą
„Atlas nouveau”, podobnie jak wszystkie wcześniejsze i późniejsze tego typu dzieła, otwiera „Mappe Monde”, która wraz z mapami kontynentów ukazuje obraz świata znany w XVII wieku. O ile kształt Europy i Afryki przedstawiono dosyć wiernie, to mniej poprawnie została ukazana Azja, zwłaszcza jej część północno-wschodnia. Zaskakująco dobrze w porównaniu z atlasami wcześniejszymi, zwłaszcza szesnastowiecznymi, zaprezentowano zarys Ameryki Południowej. Natomiast najmniej precyzyjnie G. Sanson wykreślił Amerykę Północną. W miarę poprawna jest jedynie linia Wschodniego Wybrzeża. Natomiast Kalifornię przedstawiono jako wyspę. Mapa ta jest najprawdopodobniej kopią mapy Ameryki Nicolasa Sansona.

Jeszcze gorzej ukazano na mapach kontynentów ich obraz topograficzny. Najmniej zastrzeżeń budzi ówczesna wiedza geograficzna o Europie, a także o północnej Afryce oraz zachodniej i południowej Azji. Natomiast w przypadku pozostałych terytoriów Afryki i Azji oraz obu Ameryk – im dalej od linii brzegowej, tym bardziej obraz ukazany różni się od rzeczywistości.

Wiernie oddana Europa
Mapa Europy Sansona-Jaillota z egzemplarza przechowywanego w AGAD jest opatrzona datą 1692 r. Została sporządzona na arkuszu papieru o wymiarach 96 x 61,8 cm (r. 85 x 51,8 cm) w skali około 1:12 700 000. W ramce zaznaczono siatkę kartograficzną. Tytuł mapy umieszczono w ozdobnym kartuszu zwieńczonym herbem delfina Francji, charakterystycznym dla map Sansona i Jaillota. W prawym dolnym rogu usytuowane są podziałki liniowe opisane w milach: włoskich, angielskich, francuskich, hiszpańskich, polskich, niemieckich, duńskich, norweskich, węgierskich i drogowych oraz w wiorstach moskiewskich. Mapa obejmuje zasięgiem cały kontynent od Wysp Kanaryjskich, Madery i Hiszpanii na zachodzie, do Uralu, Jeniseju i ujścia Wołgi na wschodzie oraz od Islandii i Nowej Ziemi na północy, po afrykańskie wybrzeże Morza Śródziemnego. Ogólny zarys kontynentu europejskiego został przedstawiony poprawnie. Prawidłowo ukazano sieć hydrograficzną: morza, główne rzeki i jeziora. Miejscowości oznaczono kilkoma rodzajami sygnatur. Wykreślono granice państw i prowincji. Na mapie zastosowano ozdobną czcionkę różnej wielkości dla opisania nazwami zarówno obiektów geograficznych (np. morza, rzeki i miejscowości), jak i państw oraz krain.

Mapę Europy w „Atlas nouveau” wzbogacono tabelami: geograficzną kontynentu i odległości między głównymi miastami europejskimi obejmującą 114 ośrodków. W opisywanym egzemplarzu zachował się natomiast jedynie fragment tabeli geograficznej zawierającej spis państw europejskich podzielonych na trzy regiony oraz zestawienie większych miejscowości ułożonych według struktury regionalnej i administracyjnej.

Rzeczpospolita w szczegółach
Większość map państw europejskich, w tym Polski, wydrukowano z płyt miedzianych na podwójnych stronach formatu atlasu. Mapa Rzeczypospolitej w skali około 1:1 650 000 (Korona i Wielkie Księstwo Litewskie, r. 85,5 x 52,5 cm), opatrzona datą 1692 r., jest przeróbką mapy Polski Nicolasa Sansona z 1655 r. Podczas jej sporządzania G. Sanson wykorzystał zapewne także inne kartografika ziem polskich wykonane przez swojego ojca i jego współpracowników. Zasięgiem obejmuje terytorium od Odry na zachodzie do dorzecza Dniepru i miejscowości Worotin w Rosji na wschodzie i od Zatoki Ryskiej na północy do miejscowości Tokaj na Węgrzech na południu. Na marginesach mapy znajduje się siatka kartograficzna, natomiast w jej górnym lewym narożniku umieszczono ozdobny kartusz zawierający tytuł mapy „Etats de Pologne (…)”, nazwiska Sansona i Jaillota oraz dedykację dla delfina Francji, a w górnym prawym narożniku kartusz z podziałkami liniowymi opisanymi w milach: włoskich, francuskich, niemieckich, węgierskich, polskich, polskich drogowych, ukraińskich i wiorstach rosyjskich. W prawym kartuszu, poniżej podziałek liniowych, są także objaśnienia znaków, którymi na mapie opisano miejscowości-siedziby (stolice): archidiecezji, diecezji, województw, powiatów i miasta uniwersyteckie. Miasta i osiedla zaznaczono sygnaturami różniącymi się wielkością i rysunkiem w zależności od charakteru obiektu. Największym walorem mapy jest przejrzyście wykreślona i dobrze opisana sieć hydrograficzna. Pasmo Karpat przedstawiono metodą kopczyków. Zaznaczono także większe obszary leśne. Kolorowymi liniami wykreślono granice państwowe i granice województw. Ponadto na mapie umieszczono nazwy prowincji i województw.

Tabela geograficzna Polski z 1693 r. składa się z dwóch części. Pierwsza przedstawia podział Korony i Litwy na prowincje, natomiast druga – spis miejscowości według prowincji i województw. Ponadto większość miast i osied­li dodatkowo pogrupowano według nazw rzek, nad którymi są położone.

część 2 z 3
«« « 1 2 3 » »»



dodaj komentarz

KOMENTARZE Komentarze są wyłącznie opiniami osób je zamieszczających i nie odzwierciedlają stanowiska redakcji Geoforum. Zabrania się zamieszczania linków i adresów stron internetowych, reklam oraz tekstów wulgarnych, oszczerczych, rasistowskich, szerzących nienawiść, zawierających groźby i innych, które mogą być sprzeczne z prawem. W przypadku niezachowania powyższych reguł oraz elementarnych zasad kultury wypowiedzi administrator zastrzega sobie prawo do kasowania całych wpisów. Użytkownik portalu Geoforum.pl ponosi wyłączną odpowiedzialność za zamieszczane przez siebie komentarze, w szczególności jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenie praw lub dóbr osób trzecich oraz szkody wynikłe z tego tytułu.

komentarze menu_text_pl



reklama
reklama





2009 created by BRTSOFT.com
© 2005-2017 Geodeta Sp. z o.o.
mapa stronyprenumeratareklamakontakt